Fałszowanie dokumentów (Urkundenfälschung) w Niemczech – postępowanie karne przeciwko Polakom na praktycznym przykładzie
Zarzut fałszowania dokumentów w Niemczech, czyli Urkundenfälschung zgodnie z § 267 StGB, może prowadzić do poważnego postępowania karnego przeciwko Polakom w Niemczech. W praktyce sprawy dotyczą między innymi fałszywych umów o pracę, zaświadczeń o zatrudnieniu, dokumentów dotyczących wynagrodzenia, dokumentów samochodowych, potwierdzeń, faktur albo innych dokumentów przedstawianych urzędom, bankom, pracodawcom lub kontrahentom.
Nie każda nieprawidłowość w dokumencie oznacza jednak automatycznie popełnienie przestępstwa.
W postępowaniu karnym trzeba dokładnie ustalić, kto sporządził dokument, czy dokument rzeczywiście był nieautentyczny albo został przerobiony, kto go później wykorzystał oraz czy podejrzany wiedział o jego nieprawidłowości.
Rechtsanwalt Andreas Junge jest Fachanwalt für Strafrecht i od wielu lat reprezentuje polskich obywateli i przedsiębiorców w postępowaniach karnych w Niemczech. Prowadzi obronę między innymi w sprawach dotyczących Urkundenfälschung, § 267 StGB, Betrug, fałszywych dokumentów, dokumentów samochodowych oraz przestępstw gospodarczych. Obrona prowadzona jest na terenie całych Niemiec.
Praktyczny przykład – fałszywe zaświadczenie o zatrudnieniu
Wyobraźmy sobie następującą sytuację.
Polski pracownik mieszka od kilku lat w Niemczech.
Chce wynająć mieszkanie i otrzymuje informację, że musi przedstawić właścicielowi zaświadczenie o zatrudnieniu oraz ostatnie rozliczenia wynagrodzenia.
Pracuje jednak dopiero od kilku tygodni i nie posiada jeszcze wszystkich wymaganych dokumentów.
Znajomy proponuje mu pomoc.
Przygotowuje dokument wyglądający jak oficjalne zaświadczenie pracodawcy. Wpisuje wyższe wynagrodzenie i wcześniejszą datę rozpoczęcia pracy.
Polski pracownik przesyła dokument właścicielowi mieszkania.
Po pewnym czasie właściciel kontaktuje się bezpośrednio z firmą i dowiaduje się, że dokument nie został przez nią wystawiony.
Sprawa zostaje zgłoszona policji.
Przeciwko Polakowi rozpoczyna się postępowanie karne wegen Urkundenfälschung gemäß § 267 StGB.
Podejrzany twierdzi:
„Nie zrobiłem tego dokumentu. Dostałem go od znajomego i tylko wysłałem dalej”.
Właśnie to może stać się jednym z najważniejszych punktów obrony.
Co oznacza Urkundenfälschung zgodnie z § 267 StGB?
§ 267 StGB obejmuje trzy podstawowe zachowania.
Karalne może być sporządzenie nieautentycznego dokumentu, przerobienie autentycznego dokumentu albo posłużenie się nieautentycznym lub przerobionym dokumentem w celu wprowadzenia w błąd w obrocie prawnym.
Podstawowy typ Urkundenfälschung jest zagrożony grzywną albo karą pozbawienia wolności do pięciu lat.
Karalne jest również usiłowanie.
Nie trzeba samemu stworzyć fałszywego dokumentu
To bardzo ważne.
Podejrzany często mówi:
„Ja niczego nie fałszowałem”.
Może to być prawdą, ale nie zawsze kończy sprawę.
§ 267 StGB obejmuje również świadome użycie fałszywego albo przerobionego dokumentu.
Jeżeli więc dokument został przygotowany przez inną osobę, ale podejrzany wiedział, że jest fałszywy, i świadomie go przedstawił, odpowiedzialność karna nadal może wchodzić w grę.
Czy podejrzany wiedział, że dokument jest fałszywy?
To może być kluczowe pytanie.
Wyobraźmy sobie, że znajomy mówi:
„Mam kontakt w firmie, załatwię ci normalne zaświadczenie”.
Podejrzany otrzymuje dokument, który wygląda profesjonalnie.
Widnieje na nim logo firmy, podpis i dane kontaktowe.
Jeżeli rzeczywiście uważał, że dokument został prawidłowo wystawiony, sytuacja może wymagać zupełnie innej oceny niż wtedy, gdy sam podał fałszywe dane i wiedział, że dokument został spreparowany.
Fałszywa umowa o pracę
Podobne postępowania mogą dotyczyć fałszywych umów o pracę w Niemczech.
Taki dokument może zostać wykorzystany na przykład przy wynajmie mieszkania, uzyskaniu kredytu, załatwianiu formalności urzędowych albo w innych postępowaniach.
Jeżeli umowa została stworzona tak, aby wyglądała jak dokument pochodzący od pracodawcy, który w rzeczywistości jej nie wystawił, może pojawić się zarzut Urkundenfälschung.
Fałszywe rozliczenia wynagrodzenia
Problem może dotyczyć również Lohnabrechnung, czyli rozliczenia wynagrodzenia.
Przykładowo ktoś zmienia kwotę wynagrodzenia z 2.100 euro na 3.100 euro i przedstawia dokument bankowi.
W takim przypadku organy mogą badać nie tylko § 267 StGB, ale w zależności od dalszego celu również Betrug zgodnie z § 263 StGB.
Fałszywy dokument i oszustwo często występują razem
Jeżeli sfałszowany dokument zostaje wykorzystany po to, aby uzyskać pieniądze albo inną korzyść majątkową, prokuratura może badać kilka przepisów jednocześnie.
Przykładem może być przedstawienie fałszywego zaświadczenia o dochodach w celu uzyskania kredytu.
Wtedy dokument może być elementem zarzutu Urkundenfälschung, a uzyskanie pieniędzy może prowadzić dodatkowo do zarzutu Betrug.
Fałszywe dokumenty samochodowe
W praktyce postępowania mogą dotyczyć również dokumentów pojazdu.
Przykładowo przy sprzedaży samochodu może pojawić się podejrzenie przerobienia dokumentów, zmiany informacji albo przedstawienia dokumentu dotyczącego innego pojazdu.
W takich przypadkach trzeba bardzo dokładnie ustalić skąd pochodził dokument, kto go przygotował, kto go zmienił oraz kto później się nim posłużył.
Samochód kupiony już z nieprawidłowymi dokumentami
Wyobraźmy sobie, że polski obywatel kupuje w Niemczech samochód.
Sprzedający przekazuje mu komplet dokumentów.
Podczas późniejszej kontroli okazuje się, że jeden z nich został przerobiony.
Sam fakt posiadania takiego dokumentu nie dowodzi jeszcze automatycznie, że kupujący wiedział o fałszerstwie.
Dla obrony ogromne znaczenie mogą mieć umowa kupna, ogłoszenie, wiadomości ze sprzedającym oraz dokumenty otrzymane przy zakupie.
Fałszywe świadectwo pracy
Innym praktycznym przykładem może być fałszywe świadectwo pracy w Niemczech.
Podejrzany może przedstawić dokument przyszłemu pracodawcy, aby wykazać doświadczenie zawodowe albo kwalifikacje, których w rzeczywistości nie posiada.
Także tutaj trzeba ustalić, czy dokument jest rzeczywiście nieautentyczny oraz czy osoba przedstawiająca go wiedziała o jego pochodzeniu.
Zmiana prawdziwego dokumentu również może być karalna
Urkundenfälschung nie oznacza wyłącznie stworzenia dokumentu od początku.
Również przerobienie autentycznego dokumentu może spełniać przesłanki § 267 StGB.
Przykładowo ktoś otrzymuje prawdziwe zaświadczenie o wynagrodzeniu, ale zmienia w nim jedną cyfrę.
Dokument pochodzi pierwotnie od prawdziwego pracodawcy, lecz po zmianie nie odpowiada już jego rzeczywistej treści.
Czy zwykły błąd w dokumencie jest Urkundenfälschung?
Nie.
Jeżeli pracownik działu księgowości przez pomyłkę wpisze niewłaściwą kwotę, nie oznacza to automatycznie fałszowania dokumentów.
Kluczowe jest świadome działanie.
Trzeba więc odróżnić błąd, nieporozumienie albo pomyłkę pisarską od celowego stworzenia lub użycia nieautentycznego dokumentu.
Podpis innej osoby
Szczególnie często problem dotyczy podpisów.
Przykładowo pracownik podpisuje dokument nazwiskiem kierownika bez jego zgody.
W zależności od charakteru dokumentu może powstać zarzut Urkundenfälschung.
Nie oznacza to jednak, że każdy podpis wykonany w imieniu innej osoby jest automatycznie przestępstwem.
Znaczenie może mieć między innymi to, czy istniało upoważnienie.
Dokument przygotowany za zgodą osoby podpisanej
Jeżeli ktoś podpisuje dokument za inną osobę, ale posiada jej zgodę i działa jako upoważniony przedstawiciel, ocena może wyglądać inaczej.
Dlatego w takich sprawach szczególnie ważne jest ustalenie czy istniało upoważnienie oraz jak dokument miał być rozumiany przez jego odbiorcę.
Fałszywe zaświadczenie dla urzędu
Przedstawienie fałszywego dokumentu niemieckiemu urzędowi może prowadzić do szczególnie poważnego postępowania.
Może chodzić o dokument dotyczący zatrudnienia, dochodów, miejsca zamieszkania albo innych istotnych faktów.
W zależności od sytuacji mogą pojawić się również dalsze zarzuty.
Dlatego przed oceną sprawy trzeba znać dokładny cel wykorzystania dokumentu.
Fałszywe dokumenty w sprawach Jobcenter
Jeżeli nieautentyczny dokument zostaje przedstawiony Jobcenter, aby uzyskać świadczenia, prokuratura może badać zarówno Urkundenfälschung, jak i ewentualny Betrug.
W takim przypadku trzeba również ustalić, czy na podstawie dokumentu rzeczywiście wypłacono pieniądze i jaka była wysokość ewentualnej szkody.
Dokumenty wysłane przez WhatsApp lub e-mail
Współcześnie wiele dokumentów nie jest przekazywanych w formie papierowej.
Podejrzany może wysłać zdjęcie albo skan dokumentu przez WhatsApp lub e-mail.
W zależności od dokładnej konstrukcji sprawy znaczenie mogą mieć nie tylko przepisy dotyczące klasycznych dokumentów, lecz także przepisy dotyczące fałszowania danych mających znaczenie dowodowe.
Dane cyfrowe również mogą prowadzić do postępowania karnego
Nie należy więc zakładać, że brak papierowego dokumentu oznacza brak ryzyka karnego.
Jeżeli dane są celowo tworzone lub zmieniane w taki sposób, że w obrocie prawnym mają udowadniać nieprawdziwe okoliczności, mogą pojawić się inne przepisy dotyczące fałszowania dokumentów i danych.
Policja może zabezpieczyć telefon i komputer
W poważniejszych sprawach organy mogą zabezpieczyć telefon, komputer, dokumenty i nośniki danych.
Mogą poszukiwać oryginalnych plików, wiadomości, programów używanych do edycji oraz komunikacji z osobą, która przygotowała dokument.
Takie dane mogą zarówno obciążać podejrzanego, jak i działać na jego korzyść.
Metadane dokumentu mogą mieć znaczenie
W przypadku cyfrowego pliku można czasem ustalić, kiedy został utworzony lub zmieniony.
Może to pomóc odpowiedzieć na pytanie, kto przygotował dokument i kiedy to zrobił.
Dlatego w takich sprawach analiza techniczna może mieć duże znaczenie.
Wiadomości WhatsApp mogą pokazać rzeczywisty przebieg zdarzenia
Wyobraźmy sobie, że podejrzany pisze do znajomego:
„Potrzebuję zaświadczenia z wyższą pensją. Zrób mi takie, żeby wyglądało jak prawdziwe”.
Taka wiadomość może być bardzo obciążająca.
Jeżeli natomiast wiadomości pokazują, że podejrzany był przekonany, iż otrzymuje prawidłowy dokument od osoby uprawnionej, mogą wspierać inną wersję wydarzeń.
Nie każdy odbiorca fałszywego dokumentu jest sprawcą
Jeżeli dokument został znaleziony w telefonie albo skrzynce e-mailowej podejrzanego, nie oznacza to automatycznie, że to on go stworzył albo wykorzystał.
Trzeba ustalić kto wysłał dokument, czy został on gdziekolwiek przedstawiony oraz jaka była wiedza odbiorcy.
Co grozi za Urkundenfälschung w Niemczech?
Za podstawową formę Urkundenfälschung zgodnie z § 267 StGB grozi grzywna albo kara pozbawienia wolności do pięciu lat.
Karalne jest również usiłowanie.
W szczególnie ciężkich przypadkach możliwe są znacznie surowsze konsekwencje.
Dlatego zarzutu dotyczącego fałszowania dokumentów w Niemczech nie należy lekceważyć.
Gewerbsmäßige Urkundenfälschung
Sytuacja może stać się szczególnie poważna, gdy organy twierdzą, że fałszywe dokumenty były przygotowywane regularnie w celu uzyskiwania dochodu.
Nie wystarczy jednak jeden fałszywy dokument, aby automatycznie przyjąć działanie zarobkowe.
Trzeba dokładnie ustalić liczbę dokumentów, okres działania, sposób organizacji oraz rzeczywisty cel podejrzanego.
Fałszywe dokumenty w większej grupie osób
Jeżeli kilka osób regularnie przygotowuje i wykorzystuje nieautentyczne dokumenty, organy mogą badać również szczególnie poważne formy odpowiedzialności.
Dlatego w większych postępowaniach szczególnie ważne jest oddzielenie roli każdej osoby.
Nie każdy uczestnik musi odpowiadać za wszystkie dokumenty przygotowane przez innych.
Nie składaj pochopnych wyjaśnień na policji
Podejrzany ma prawo do odmowy składania wyjaśnień w Niemczech.
W sprawach dotyczących dokumentów jest to szczególnie ważne.
Spontaniczne stwierdzenie, że podejrzany wiedział o nieprawidłowościach, może dostarczyć prokuraturze istotnych informacji dotyczących wiedzy i zamiaru.
Dlatego przed szczegółowym stanowiskiem warto najpierw uzyskać Akteneinsicht, czyli wgląd do akt.
Akteneinsicht – co właściwie posiada prokuratura?
Dopiero po uzyskaniu akt można sprawdzić jaki dokument jest przedmiotem zarzutu, kto miał go sporządzić, gdzie został znaleziony, komu został przedstawiony oraz jakie dodatkowe dowody posiadają organy.
Może się okazać, że podejrzenie opiera się głównie na zeznaniu jednej osoby.
Może jednak również istnieć obszerna komunikacja elektroniczna.
Strategia obrony zależy od rzeczywistego materiału dowodowego.
Jak wygląda skuteczna obrona w praktycznym przykładzie?
W naszym przykładzie należy przede wszystkim zabezpieczyć pełną komunikację ze znajomym, który przygotował zaświadczenie.
Trzeba ustalić, co podejrzany mu zlecił, jakie informacje otrzymał oraz czy wiedział, że dokument nie pochodzi od pracodawcy.
Następnie należy przeanalizować sam dokument.
Trzeba sprawdzić, czy rzeczywiście sprawiał wrażenie oficjalnego zaświadczenia firmy, czy zawierał podpis, czy został rzeczywiście przedstawiony właścicielowi mieszkania oraz czy na jego podstawie doszło do dalszych działań.
Dopiero po odpowiedzi na te pytania można prawidłowo ocenić zarzut.
Czy możliwe jest umorzenie postępowania?
Nie każde postępowanie karne wegen Urkundenfälschung musi zakończyć się skazaniem.
Jeżeli nie można udowodnić, że podejrzany znał fałszywy charakter dokumentu, nie można mu przypisać jego sporządzenia albo istnieją istotne wątpliwości dotyczące wykorzystania dokumentu, mogą istnieć argumenty przemawiające za umorzeniem postępowania karnego.
W zależności od materiału dowodowego możliwe może być także ograniczenie zakresu zarzutów.
Rechtsanwalt Andreas Junge – obrona Polaków w sprawach o Urkundenfälschung
Rechtsanwalt Andreas Junge jest Fachanwalt für Strafrecht i posiada wieloletnie doświadczenie w prowadzeniu postępowań karnych przeciwko Polakom w Niemczech.
Reprezentuje klientów między innymi w sprawach dotyczących Urkundenfälschung, § 267 StGB, fałszywych dokumentów, Betrug, dokumentów samochodowych, fałszywych zaświadczeń oraz przestępstw gospodarczych.
Obrona prowadzona jest przed policją, prokuraturami i sądami na terenie całych Niemiec.
W takich sprawach szczególnie ważne jest dokładne ustalenie kto rzeczywiście przygotował dokument, co wiedział podejrzany i w jakim celu dokument został wykorzystany.
W prowadzonych przez Rechtsanwalt Andreas Junge porównywalnych sprawach ponadprzeciętnie wiele postępowań kończy się umorzeniem. Nie stanowi to gwarancji wyniku konkretnej sprawy, ponieważ każde postępowanie zależy od indywidualnych okoliczności i materiału dowodowego.
Fałszywy dokument nie oznacza automatycznie winy osoby, która go posiadała
Praktyczny przykład pokazuje, dlaczego postępowanie karne za Urkundenfälschung w Niemczech wymaga szczegółowej analizy.
Nie wystarczy stwierdzić, że dokument był nieautentyczny.
Trzeba ustalić kto go stworzył, kto go zmienił, kto go wykorzystał oraz czy konkretna osoba wiedziała o jego fałszywym charakterze.
Wczesne zaangażowanie doświadczonego adwokata od Urkundenfälschung w Niemczech pozwala uzyskać Akteneinsicht, przeanalizować dokumenty, wiadomości i dane cyfrowe oraz przygotować indywidualną strategię obrony.
Dla polskiego podejrzanego może to mieć zasadnicze znaczenie dla zakwestionowania zarzutu, ograniczenia konsekwencji oraz – jeżeli pozwala na to sytuacja prawna i dowodowa – osiągnięcia umorzenia postępowania karnego w Niemczech.