Jazda pod wpływem alkoholu w Niemczech – postępowanie karne przeciwko Polakom za Trunkenheit im Verkehr

Jazda pod wpływem alkoholu w Niemczech może prowadzić do poważnego postępowania karnego, wysokiej grzywny, a przede wszystkim do utraty prawa jazdy. Dla polskich obywateli pracujących w Niemczech konsekwencje mogą być szczególnie dotkliwe, jeżeli samochód jest niezbędny do wykonywania zawodu, dojazdów do pracy albo prowadzenia działalności gospodarczej.

Podstawą odpowiedzialności karnej jest przede wszystkim § 316 StGB – Trunkenheit im Verkehr. W zależności od okoliczności mogą pojawić się również zarzuty Gefährdung des Straßenverkehrs gemäß § 315c StGB, a w przypadku wypadku także inne przestępstwa.

Nie każda kontrola drogowa po spożyciu alkoholu oznacza jednak automatycznie popełnienie przestępstwa. Decydujące znaczenie mają stężenie alkoholu we krwi, rzeczywista zdolność do prowadzenia pojazdu, przebieg jazdy oraz prawidłowość ustaleń policji.

Rechtsanwalt Andreas Junge, Fachanwalt für Strafrecht, reprezentuje polskich obywateli w postępowaniach karnych w Niemczech. Prowadzi obronę w sprawach dotyczących Trunkenheit im Verkehr, Alkohol am Steuer, Führerscheinentzug, § 316 StGB oraz innych przestępstw drogowych na terenie całych Niemiec.

Praktyczny przykład – polski pracownik zatrzymany po spotkaniu ze znajomymi

Wyobraźmy sobie następującą sytuację.

Polski pracownik budowlany mieszka w okolicach Hamburga. W sobotni wieczór spotyka się ze znajomymi. Podczas kolacji wypija kilka piw. Po pewnym czasie postanawia wrócić samochodem do domu, ponieważ uważa, że nie jest już pod wpływem alkoholu.

Po przejechaniu kilku kilometrów zostaje zatrzymany do kontroli drogowej. Policjant zauważa zapach alkoholu i proponuje wykonanie badania alkomatem.

Urządzenie wskazuje podwyższoną zawartość alkoholu w wydychanym powietrzu. Policja zarządza dalsze czynności, a następnie zostaje pobrana próbka krwi.

Badanie laboratoryjne wykazuje 1,24 promila alkoholu we krwi.

Przeciwko Polakowi zostaje wszczęte postępowanie karne z § 316 StGB.

Mężczyzna tłumaczy, że nie spowodował żadnego wypadku, nie jechał z nadmierną prędkością i nie miał problemów z prowadzeniem pojazdu. Jest przekonany, że skoro nikomu nic się nie stało, sprawa powinna zakończyć się jedynie mandatem.

Kilka tygodni później otrzymuje jednak pismo z prokuratury. Dowiaduje się, że grozi mu kara grzywny, odebranie uprawnienia do prowadzenia pojazdów w Niemczech oraz okres zakazu ponownego uzyskania tego uprawnienia.

Dla podejrzanego najpoważniejszy problem stanowi fakt, że codziennie dojeżdża samochodem na budowy. Bez prawa jazdy może stracić możliwość wykonywania pracy.

Co oznacza Trunkenheit im Verkehr zgodnie z § 316 StGB?

§ 316 StGB przewiduje odpowiedzialność karną za prowadzenie pojazdu w ruchu drogowym, jeżeli kierujący wskutek spożycia alkoholu albo innych środków odurzających nie jest zdolny do bezpiecznego prowadzenia pojazdu.

Za podstawowy przypadek grozi grzywna albo kara pozbawienia wolności do jednego roku.

Odpowiedzialność może powstać również wtedy, gdy kierowca działał nieumyślnie.

Nie jest konieczne spowodowanie wypadku ani uszkodzenie innego pojazdu. Już samo prowadzenie samochodu w stanie nietrzeźwości, przy spełnieniu ustawowych przesłanek, może stanowić przestępstwo.

1,1 promila w Niemczech – kiedy jazda staje się przestępstwem?

W niemieckim prawie karnym szczególne znaczenie ma granica 1,1 promila alkoholu we krwi dla kierowców samochodów.

Od tej wartości przyjmuje się absolute Fahruntüchtigkeit, czyli bezwzględną niezdolność do prowadzenia pojazdu.

Oznacza to, że prokuratura nie musi dodatkowo udowadniać, że kierowca jechał zygzakiem, popełniał błędy albo spowodował niebezpieczną sytuację.

W naszym przykładzie wynik 1,24 promila ma więc zasadnicze znaczenie. Jeżeli został prawidłowo ustalony i można go przypisać do czasu prowadzenia samochodu, może stanowić podstawę odpowiedzialności z § 316 StGB.

Czy przy 0,3 promila można odpowiadać karnie?

Tak. Również przy niższym stężeniu alkoholu możliwa jest odpowiedzialność karna.

Już od około 0,3 promila może wystąpić relative Fahruntüchtigkeit, czyli względna niezdolność do prowadzenia pojazdu.

W takim przypadku konieczne są jednak dodatkowe okoliczności wskazujące, że alkohol rzeczywiście wpłynął na zdolność prowadzenia pojazdu.

Mogą to być jazda zygzakiem, nieuzasadnione zjechanie z pasa ruchu, alkoholowo uwarunkowane błędy podczas manewrów albo spowodowanie kolizji.

Nie każde odstępstwo od prawidłowego sposobu jazdy musi jednak wynikać z alkoholu. Dlatego szczegółowa analiza zdarzenia może mieć duże znaczenie dla obrony.

0,5 promila – wykroczenie czy przestępstwo?

W Niemczech należy odróżnić Ordnungswidrigkeit od Straftat.

Jeżeli kierowca samochodu ma od 0,5 do poniżej 1,1 promila i nie występują dowody alkoholowo uwarunkowanej niezdolności do prowadzenia pojazdu, sprawa co do zasady może być rozpatrywana jako wykroczenie zgodnie z § 24a StVG.

Przy pierwszym takim naruszeniu standardowo grożą 500 euro grzywny administracyjnej, dwa punkty w Flensburgu oraz miesięczny zakaz prowadzenia pojazdów.

Jeżeli jednak występują odpowiednie oznaki niezdolności do prowadzenia, może powstać odpowiedzialność karna z § 316 StGB nawet przy niższym stężeniu alkoholu.

Restalkohol – jazda samochodem następnego ranka

Szczególnie niebezpieczne są przypadki Restalkohol, czyli alkoholu pozostającego w organizmie następnego dnia.

Wyobraźmy sobie polskiego kierowcę, który w sobotę wieczorem uczestniczy w uroczystości rodzinnej. Kończy pić alkohol około godziny drugiej w nocy, a o ósmej rano jedzie samochodem do pracy.

Czuje się już trzeźwy.

Podczas kontroli okazuje się jednak, że nadal ma wysokie stężenie alkoholu we krwi.

Samopoczucie nie jest wiarygodnym miernikiem trzeźwości. Kawa, prysznic ani sen nie przyspieszają w istotny sposób metabolizowania alkoholu.

Dlatego również jazda następnego ranka po spożyciu alkoholu może prowadzić do postępowania karnego.

Czy wynik alkomatu wystarczy do skazania?

W sprawach dotyczących Trunkenheit im Verkehr istotne znaczenie ma rodzaj przeprowadzonego badania.

Wstępne badanie alkoholu w wydychanym powietrzu służy przede wszystkim ustaleniu podejrzenia nietrzeźwości.

W postępowaniach karnych dotyczących prowadzenia samochodu szczególnie ważnym dowodem jest zazwyczaj Blutalkoholkonzentration – BAK, czyli stężenie alkoholu ustalone na podstawie próbki krwi.

Dlatego obrona powinna sprawdzić jak przeprowadzono badanie, kiedy pobrano krew, jakie wyniki uzyskano oraz czy istnieją okoliczności wymagające dodatkowej analizy.

Czas pobrania krwi może mieć ogromne znaczenie

Wyobraźmy sobie, że kierowca został zatrzymany o godzinie 22:00, ale próbkę krwi pobrano dopiero o 23:30.

W takiej sytuacji wynik laboratoryjny nie musi być identyczny ze stężeniem alkoholu w chwili prowadzenia samochodu.

Znaczenie może mieć czas spożywania alkoholu, moment zakończenia picia, faza wchłaniania oraz odstęp pomiędzy jazdą a pobraniem próbki krwi.

Nie oznacza to, że każda różnica czasowa prowadzi do zakwestionowania wyniku. W niektórych przypadkach konieczna może być jednak specjalistyczna analiza toksykologiczna.

Rückrechnung – obliczenie stężenia alkoholu w chwili jazdy

W określonych przypadkach organy dokonują Rückrechnung, czyli obliczenia wcześniejszego stężenia alkoholu na podstawie późniejszego wyniku badania.

Takie obliczenie wymaga uwzględnienia zasad toksykologii i konkretnych okoliczności.

Nie powinno się automatycznie zakładać, że wynik pobrany po pewnym czasie dokładnie odpowiada wartości z chwili prowadzenia pojazdu.

Jeżeli wynik znajduje się blisko istotnej granicy prawnej, prawidłowość obliczeń może mieć szczególne znaczenie.

Nachtrunk – alkohol spożyty dopiero po zakończeniu jazdy

W niektórych postępowaniach pojawia się kwestia Nachtrunk, czyli spożycia alkoholu dopiero po zakończeniu prowadzenia pojazdu.

Przykładowo kierowca wraca do domu, parkuje samochód, a następnie pije alkohol. Policja pojawia się później i przeprowadza badanie.

W takiej sytuacji trzeba ustalić, jakie stężenie alkoholu występowało podczas wcześniejszej jazdy, a nie wyłącznie podczas późniejszego badania.

Twierdzenie o Nachtrunk wymaga jednak szczegółowej weryfikacji i nie powinno być przedstawiane bez rzeczywistej podstawy faktycznej.

Czy policja musi udowodnić, kto prowadził samochód?

Tak. Jednym z podstawowych elementów postępowania jest ustalenie osoby kierującej pojazdem.

Wyobraźmy sobie, że policja znajduje samochód zaparkowany przy drodze, a obok stoi kilka osób.

Jedna z nich jest pod wpływem alkoholu.

Nie oznacza to automatycznie, że właśnie ta osoba wcześniej prowadziła samochód.

Znaczenie mogą mieć zeznania świadków, nagrania monitoringu, dane z pojazdu oraz inne dowody pozwalające ustalić tożsamość kierowcy.

Polskie prawo jazdy a jazda pod wpływem alkoholu w Niemczech

Wielu polskich kierowców zakłada, że skoro posiadają polskie prawo jazdy, niemiecki sąd nie może pozbawić ich możliwości prowadzenia samochodu.

To nieprawidłowe założenie.

Zgodnie z § 69b StGB niemiecki sąd może pozbawić posiadacza zagranicznego prawa jazdy uprawnienia do korzystania z niego na terytorium Niemiec.

Skutek prawny nie zawsze jest identyczny z cofnięciem prawa jazdy przez polski organ. W szczególności znaczenie ma miejsce zwykłego zamieszkania kierowcy oraz rodzaj dokumentu.

Dlatego konsekwencje dla osoby posiadającej polskie prawo jazdy w Niemczech wymagają indywidualnej analizy.

Führerscheinentzug – kiedy można stracić prawo jazdy?

W przypadku skazania za Trunkenheit im Verkehr gemäß § 316 StGB sąd co do zasady przyjmuje, że kierowca nie jest zdolny do bezpiecznego prowadzenia pojazdów mechanicznych.

Wynika to z § 69 StGB.

Może więc dojść do Entziehung der Fahrerlaubnis, czyli pozbawienia uprawnienia do kierowania pojazdami.

Należy odróżnić tę konsekwencję od krótkotrwałego Fahrverbot.

W przypadku Entziehung der Fahrerlaubnis problem nie kończy się automatycznie po upływie kilku tygodni.

Sperrfrist – jak długo nie można prowadzić samochodu?

Jeżeli sąd pozbawia kierowcę uprawnienia do prowadzenia pojazdów, może również orzec Sperrfrist.

Jest to okres, podczas którego nie można ponownie uzyskać odpowiedniego uprawnienia albo odzyskać prawa korzystania z zagranicznego prawa jazdy w Niemczech.

Zgodnie z § 69a StGB okres ten wynosi co do zasady od sześciu miesięcy do pięciu lat.

W konkretnym przypadku znaczenie mają między innymi stężenie alkoholu, wcześniejsze naruszenia, przebieg zdarzenia i inne okoliczności.

Polski kierowca zawodowy – zagrożenie utratą pracy

Dla zawodowego kierowcy konsekwencje mogą być szczególnie dotkliwe.

Wyobraźmy sobie polskiego kierowcę ciężarówki, który podczas prywatnego wyjazdu zostaje zatrzymany pod wpływem alkoholu.

Nie prowadził wtedy samochodu ciężarowego, lecz prywatny samochód osobowy.

Mimo to Entziehung der Fahrerlaubnis może uniemożliwić mu dalsze wykonywanie pracy w Niemczech.

Dlatego w postępowaniu należy dokładnie przedstawić również konsekwencje zawodowe, sytuację rodzinną oraz znaczenie prawa jazdy dla utrzymania zatrudnienia.

Sama konieczność dojazdu do pracy nie oznacza jednak automatycznie, że sąd odstąpi od pozbawienia uprawnienia.

Alkohol i wypadek drogowy – § 315c StGB

Jeżeli kierowca pod wpływem alkoholu spowoduje konkretne zagrożenie dla życia lub zdrowia innej osoby albo dla cudzego mienia o znacznej wartości, może pojawić się zarzut Gefährdung des Straßenverkehrs gemäß § 315c StGB.

Jest to poważniejsza sytuacja niż sama Trunkenheit im Verkehr.

Przykładowo kierowca po spożyciu alkoholu może zjechać na przeciwny pas i doprowadzić do niebezpiecznej sytuacji z innym samochodem.

W takim przypadku trzeba ustalić czy wystąpiło wymagane przez ustawę konkretne zagrożenie oraz czy pozostawało ono w związku z niezdolnością do bezpiecznego prowadzenia pojazdu.

Kolizja na parkingu po spożyciu alkoholu

Wyobraźmy sobie, że polski pracownik po imprezie wsiada do samochodu i podczas wyjeżdżania z parkingu uderza w inny pojazd.

Policja przyjeżdża na miejsce i stwierdza obecność alkoholu.

W zależności od okoliczności może dojść do postępowania dotyczącego § 316 StGB, a także do badania przesłanek innych przestępstw.

Jeżeli kierowca odjedzie z miejsca zdarzenia bez dopełnienia obowiązków, może pojawić się dodatkowy zarzut Fahrerflucht gemäß § 142 StGB.

Czy parking supermarketu podlega niemieckiemu prawu drogowemu?

Tak, w określonych warunkach również parking może być częścią publicznego ruchu drogowego.

Jeżeli parking jest faktycznie dostępny dla nieokreślonego kręgu użytkowników, przepisy dotyczące prowadzenia pojazdu pod wpływem alkoholu mogą mieć zastosowanie.

Nie należy więc zakładać, że jazda po parkingu supermarketu jest automatycznie wyłączona spod § 316 StGB.

Alkohol podczas prowadzenia samochodu służbowego

Problem może pojawić się także w przypadku samochodu firmowego.

Jeżeli pracownik prowadzi pojazd służbowy pod wpływem alkoholu, oprócz konsekwencji karnych mogą powstać problemy w relacji z pracodawcą.

W zależności od okoliczności mogą pojawić się również roszczenia związane z uszkodzeniem pojazdu albo naruszeniem obowiązków pracowniczych.

MPU – czy po alkoholu trzeba przejść badanie psychologiczne?

W określonych przypadkach odzyskanie prawa do prowadzenia pojazdów może wymagać Medizinisch-Psychologische Untersuchung – MPU.

Szczególne znaczenie ma między innymi wysokie stężenie alkoholu oraz wcześniejsze przypadki prowadzenia pod jego wpływem.

Nie każdy przypadek skazania z § 316 StGB oznacza jednak automatycznie obowiązek przejścia MPU.

Trzeba sprawdzić konkretną podstawę prawną i sytuację kierowcy.

Strafbefehl wegen Trunkenheit im Verkehr

W wielu sprawach dotyczących jazdy pod wpływem alkoholu w Niemczech sąd może wydać Strafbefehl, czyli nakaz karny, bez przeprowadzania rozprawy.

Dokument może przewidywać grzywnę oraz rozstrzygnięcie dotyczące prawa jazdy.

Jeżeli oskarżony nie wniesie sprzeciwu w ustawowym terminie, nakaz może stać się prawomocny.

Dlatego pisma dotyczącego Strafbefehl nie należy ignorować.

Czy można zakwestionować wynik badania krwi?

Nie każda sprawa pozwala na skuteczne zakwestionowanie wyniku laboratoryjnego.

Istnieją jednak przypadki, w których konieczna jest szczegółowa analiza dokumentacji.

Znaczenie mogą mieć identyfikacja próbki, czas pobrania, sposób zabezpieczenia materiału, dokumentacja laboratoryjna oraz prawidłowość przypisania wyniku do konkretnego kierowcy.

W uzasadnionych przypadkach możliwe jest skorzystanie z pomocy odpowiedniego Sachverständiger, czyli biegłego.

Zeznania policjantów i opis sposobu jazdy

Przy stężeniach poniżej granicy bezwzględnej niezdolności do prowadzenia szczególnie istotne mogą być obserwacje policjantów.

W aktach mogą znajdować się informacje o niepewnym prowadzeniu samochodu, problemach z utrzymaniem pasa ruchu, opóźnionych reakcjach albo trudnościach z koordynacją ruchową.

Trzeba jednak sprawdzić, czy takie obserwacje rzeczywiście potwierdzają alkoholowo uwarunkowaną niezdolność do prowadzenia pojazdu.

Nie każdy błąd drogowy musi być spowodowany alkoholem.

Nie składaj pochopnych wyjaśnień policji

Osoba podejrzana o Trunkenheit im Verkehr ma prawo do odmowy składania wyjaśnień.

Kierowca może spontanicznie powiedzieć:

„Wypiłem tylko trzy piwa i czułem się zupełnie dobrze”.

Takie oświadczenie może później mieć znaczenie dla ustalenia czasu i ilości spożytego alkoholu.

Dlatego przed szczegółowym stanowiskiem warto uzyskać Akteneinsicht i sprawdzić, jakie dowody rzeczywiście znajdują się w aktach.

Akteneinsicht – jakie dowody posiada prokuratura?

Po uzyskaniu Akteneinsicht można przeanalizować protokół kontroli drogowej, wynik badania krwi, dokumentację laboratoryjną, zeznania policjantów, czas prowadzenia pojazdu oraz ewentualne nagrania.

Dopiero po zapoznaniu się z materiałem dowodowym można ocenić, czy istnieją podstawy do zakwestionowania zarzutu albo określonych ustaleń prokuratury.

Jak wygląda obrona w naszym praktycznym przykładzie?

W przypadku polskiego pracownika zatrzymanego z wynikiem 1,24 promila obrona powinna rozpocząć się od szczegółowego sprawdzenia akt.

Należy ustalić, kiedy kierowca spożywał alkohol, kiedy prowadził samochód i kiedy pobrano próbkę krwi.

Następnie trzeba przeanalizować prawidłowość dokumentacji laboratoryjnej i ustalić, czy istnieją rzeczywiste podstawy do zakwestionowania wyniku lub jego znaczenia dla czasu jazdy.

Jeżeli materiał dowodowy jednoznacznie potwierdza przestępstwo, strategia obrony może koncentrować się na możliwie korzystnym wymiarze kary oraz konsekwencjach dotyczących prawa jazdy.

Szczególne znaczenie może mieć przedstawienie sytuacji zawodowej podejrzanego, jego dotychczasowego sposobu życia, wcześniejszych naruszeń albo ich braku oraz innych istotnych okoliczności.

Czy postępowanie z § 316 StGB może zostać umorzone?

Nie każde postępowanie karne wegen Trunkenheit im Verkehr musi zakończyć się skazaniem.

Może się okazać, że nie można udowodnić, kto prowadził pojazd, nie można wystarczająco wykazać niezdolności do prowadzenia albo istnieją istotne wątpliwości dotyczące materiału dowodowego.

W zależności od okoliczności należy sprawdzić możliwość umorzenia postępowania karnego.

Jeżeli jednak prawidłowo ustalono prowadzenie samochodu z wynikiem przekraczającym granicę bezwzględnej niezdolności do prowadzenia, możliwości obrony mogą być bardziej ograniczone.

Rechtsanwalt Andreas Junge – obrona Polaków za jazdę pod wpływem alkoholu w Niemczech

Rechtsanwalt Andreas Junge jest Fachanwalt für Strafrecht i reprezentuje polskich obywateli w postępowaniach karnych na terenie całych Niemiec.

Prowadzi obronę między innymi w sprawach dotyczących Trunkenheit im Verkehr gemäß § 316 StGB, Alkohol am Steuer, Gefährdung des Straßenverkehrs gemäß § 315c StGB, Fahrerflucht, Führerscheinentzug oraz innych przestępstw drogowych.

W takich sprawach szczególnie ważne jest szybkie uzyskanie Akteneinsicht, dokładne przeanalizowanie wyników badań, ustalenie przebiegu kontroli oraz ocena konsekwencji dla polskiego prawa jazdy.

W prowadzonych przez Rechtsanwalt Andreas Junge porównywalnych sprawach ponadprzeciętnie wiele postępowań kończy się umorzeniem. Nie stanowi to gwarancji wyniku konkretnej sprawy, ponieważ każda sprawa zależy od indywidualnych okoliczności i materiału dowodowego.

Osoby, które otrzymały Anhörungsbogen, wezwanie policji, pismo prokuratury albo Strafbefehl wegen Trunkenheit im Verkehr, mogą skontaktować się z kancelarią. Szczególnie szybkim i wygodnym rozwiązaniem jest formularz kontaktowy na anwalt.de. Kontakt możliwy jest również za pośrednictwem poczty elektronicznej oraz telefonu.

Jazda po alkoholu w Niemczech – szybka obrona może mieć kluczowe znaczenie

Praktyczny przykład pokazuje, dlaczego postępowanie karne za jazdę pod wpływem alkoholu w Niemczech należy traktować bardzo poważnie.

Nawet jeśli nie doszło do wypadku, kierowcy może grozić kara grzywny, pozbawienie uprawnienia do prowadzenia pojazdów oraz długotrwały zakaz jego ponownego uzyskania.

Dla polskich obywateli szczególnie ważne jest ustalenie, jakie konsekwencje niemieckie postępowanie może mieć dla polskiego prawa jazdy i możliwości dalszego wykonywania pracy w Niemczech.

Doświadczony adwokat od Trunkenheit im Verkehr w Niemczech może przeanalizować dowody, sprawdzić prawidłowość ustaleń prokuratury i przygotować indywidualną strategię obrony.