Postępowanie karne skarbowe przeciwko osobom samozatrudnionym w Niemczech – praktyczny przykład i skuteczna obrona

Osoby prowadzące własną działalność gospodarczą w Niemczech są zobowiązane do prawidłowego rozliczania podatków, składania deklaracji oraz dokumentowania przychodów i kosztów. W praktyce właśnie Selbstständige w Niemczech stosunkowo często stają się przedmiotem kontroli Finanzamt albo Steuerfahndung.

Podejrzenia mogą dotyczyć niewykazanych przychodów, błędnych deklaracji VAT, nieprawidłowego odliczenia kosztów, płatności gotówkowych, niezgłoszonych rachunków, nierzetelnej dokumentacji albo rozbieżności pomiędzy obrotami wykazanymi w księgowości a rzeczywistą działalnością.

Dla polskiego przedsiębiorcy lub osoby samozatrudnionej postępowanie karne skarbowe w Niemczech może mieć bardzo poważne konsekwencje. Oprócz obowiązku zapłaty zaległego podatku mogą pojawić się odsetki, grzywna, zabezpieczenie majątku, przeszukanie mieszkania lub firmy, a w poważniejszych przypadkach również kara pozbawienia wolności.

Samo stwierdzenie błędu podatkowego nie oznacza jednak automatycznie Steuerhinterziehung. W postępowaniu karnym trzeba dokładnie ustalić, co podejrzany wiedział, jakie dokumenty posiadał oraz czy rzeczywiście działał z zamiarem zaniżenia podatku.

Rechtsanwalt Andreas Junge jest Fachanwalt für Strafrecht oraz certyfikowanym doradcą w zakresie Steuerstrafrecht. Od wielu lat reprezentuje polskich przedsiębiorców i osoby samozatrudnione w postępowaniach karnych skarbowych na terenie całych Niemiec.

Praktyczny przykład – samozatrudniony przedsiębiorca i niewykazane przychody

Wyobraźmy sobie następującą sytuację.

Polski przedsiębiorca prowadzi w Niemczech jednoosobową działalność gospodarczą. Wykonuje prace remontowe, drobne usługi budowlane oraz zlecenia dla klientów prywatnych.

Część klientów płaci przelewem, inni płacą gotówką.

Przedsiębiorca przekazuje dokumenty księgowemu, ale nie wszystkie przychody gotówkowe zostają ujęte w księgowości. Po kilku latach Finanzamt przeprowadza kontrolę.

Urzędnicy porównują deklarowane przychody z wyciągami bankowymi, zakupami materiałów, liczbą realizowanych zleceń oraz innymi dokumentami.

Dochodzi do podejrzenia, że rzeczywiste obroty były znacznie wyższe niż wykazane w deklaracjach.

W rezultacie zostaje wszczęte Steuerstrafverfahren wegen Steuerhinterziehung.

Czy niewykazany przychód oznacza automatycznie Steuerhinterziehung?

Nie zawsze.

Jeżeli przedsiębiorca świadomie nie wykazał przychodu, może powstać zarzut Steuerhinterziehung zgodnie z § 370 AO.

Jednocześnie w praktyce zdarzają się błędy księgowe, brakujące dokumenty, nieprawidłowe przyporządkowanie płatności albo sytuacje, w których przedsiębiorca nie rozumiał prawidłowo swoich obowiązków podatkowych.

Dlatego w postępowaniu karnym konieczne jest ustalenie, czy doszło jedynie do błędu podatkowego, czy można rzeczywiście udowodnić umyślne działanie.

Płatności gotówkowe jako częsty przedmiot kontroli

W przypadku osób samozatrudnionych w Niemczech szczególne zainteresowanie Finanzamt budzą często płatności gotówkowe.

Nie oznacza to, że przyjmowanie gotówki jest nielegalne.

Problem powstaje dopiero wtedy, gdy przychód nie zostaje prawidłowo ujęty w księgowości lub deklaracji podatkowej.

W przedstawionym przykładzie Steuerfahndung może próbować ustalić rzeczywiste obroty na podstawie liczby wykonanych zleceń, zakupionych materiałów, dokumentacji klientów albo zeznań świadków.

Takie wyliczenia nie zawsze muszą być prawidłowe.

Szacowanie przychodów przez Finanzamt

Jeżeli dokumentacja jest niepełna, Finanzamt może próbować oszacować rzeczywiste przychody przedsiębiorcy.

Dla postępowania karnego skarbowego wysokość przyjmowanego uszczuplenia podatku ma bardzo duże znaczenie.

Dlatego obrona powinna dokładnie sprawdzić, na jakich danych opiera się szacunek.

Jeżeli organy przyjmują zbyt wysoką liczbę zleceń, nieprawidłową marżę albo błędne wartości sprzedaży, może to prowadzić do znacznego zawyżenia zarzucanego Steuerschaden.

VAT jako częsty problem u samozatrudnionych

W wielu sprawach zarzuty dotyczą również Umsatzsteuerhinterziehung.

Może chodzić o niezłożone deklaracje VAT, niewykazane przychody, błędne rozliczenie faktur albo nieprawidłowe odliczenie Vorsteuer.

Jeżeli przedsiębiorca prowadzi działalność w kilku krajach albo świadczy różne rodzaje usług, sytuacja podatkowa może być szczególnie skomplikowana.

Nie każda błędna deklaracja VAT oznacza jednak przestępstwo.

W postępowaniu karnym trzeba również ustalić osobistą wiedzę i zamiar konkretnej osoby.

Koszty firmowe i zakwestionowane wydatki

Kontrola może dotyczyć także kosztów uznanych przez przedsiębiorcę za związane z działalnością gospodarczą.

Finanzamt może zakwestionować wydatki na samochód, telefon, podróże, narzędzia, mieszkanie albo inne koszty, jeżeli uzna, że miały one charakter prywatny.

Sam spór dotyczący możliwości zaliczenia kosztu do działalności gospodarczej nie oznacza jednak automatycznie Steuerhinterziehung.

Należy odróżnić spór podatkowy od świadomego przedstawienia nieprawdziwych danych.

Prywatne i firmowe rachunki bankowe

U osób samozatrudnionych często pojawia się problem korzystania jednocześnie z prywatnego i firmowego rachunku.

Jeżeli płatności klientów wpływają również na konto prywatne, Steuerfahndung może traktować niektóre wpływy jako potencjalnie niewykazane przychody.

Nie każdy przelew na prywatne konto jest jednak przychodem z działalności.

Może chodzić o pożyczkę, zwrot prywatnych wydatków, pieniądze od rodziny albo inne legalne źródło.

Dlatego każda podejrzana transakcja powinna zostać przeanalizowana indywidualnie.

Przeszukanie mieszkania lub firmy przez Steuerfahndung

Poważniejsze Steuerstrafverfahren gegen Selbstständige może prowadzić do przeszukania mieszkania, biura lub pomieszczeń firmy.

Zabezpieczone mogą zostać komputery, telefony, faktury, dokumentacja księgowa, wyciągi bankowe oraz korespondencja z klientami.

Samo przeszukanie przez Steuerfahndung nie oznacza jednak, że podejrzany jest winny.

W takiej sytuacji szczególnie ważne jest zachowanie spokoju i unikanie spontanicznych wyjaśnień dotyczących wieloletnich rozliczeń.

Nie składaj pochopnych wyjaśnień

Podejrzany ma prawo do odmowy składania wyjaśnień w Niemczech.

W sprawach podatkowych może to mieć szczególne znaczenie, ponieważ przedsiębiorca często nie wie jeszcze, które rozliczenia zostały zakwestionowane.

Bez dostępu do akt trudno ocenić, na jakiej podstawie organy przyjmują określony zakres Steuerhinterziehung.

Dlatego profesjonalna obrona powinna rozpocząć się od uzyskania Akteneinsicht.

Jak wygląda skuteczna obrona osoby samozatrudnionej?

Skuteczna obrona w Steuerstrafverfahren gegen Selbstständige wymaga szczegółowej analizy deklaracji podatkowych, dokumentacji księgowej, rachunków bankowych oraz faktycznych przychodów.

W przedstawionym praktycznym przykładzie trzeba dokładnie ustalić, które przychody rzeczywiście nie zostały wykazane.

Należy również sprawdzić, czy Finanzamt prawidłowo oszacował wysokość obrotów oraz czy wszystkie zakwestionowane płatności rzeczywiście stanowiły przychód z działalności.

Istotne jest także ustalenie, dlaczego poszczególne kwoty nie znalazły się w księgowości.

Jeżeli przedsiębiorca przekazywał dokumenty księgowemu, znaczenie może mieć również sposób organizacji współpracy z biurem księgowym.

Czy księgowy odpowiada za błędy?

Osoby samozatrudnione często powierzają rozliczenia zewnętrznemu księgowemu albo Steuerberater.

Nie oznacza to automatycznie, że przedsiębiorca zostaje zwolniony z odpowiedzialności za swoje podatki.

Jednocześnie dla odpowiedzialności karnej bardzo ważne może być ustalenie, jakie informacje przedsiębiorca przekazał doradcy.

Jeżeli przekazał pełne i prawidłowe dokumenty, a błąd powstał dopiero podczas przygotowania deklaracji, może to mieć istotne znaczenie przy ocenie zarzutu umyślnej Steuerhinterziehung.

Selbstanzeige – czy można jeszcze skorygować błędy podatkowe?

W niemieckim prawie istnieje możliwość Selbstanzeige bei Steuerhinterziehung, czyli dobrowolnego ujawnienia określonych nieprawidłowości podatkowych.

Warunki skuteczności są jednak bardzo rygorystyczne.

Jeżeli organ już rozpoczął kontrolę, wszczął postępowanie albo czyn został wykryty, sytuacja może wyglądać inaczej.

Dlatego nie należy samodzielnie składać Selbstanzeige bez wcześniejszej dokładnej analizy prawnej.

Jakie kary grożą za Steuerhinterziehung?

Podstawowy typ Steuerhinterziehung z § 370 AO może prowadzić do grzywny albo kary pozbawienia wolności do pięciu lat.

W szczególnie ciężkich przypadkach konsekwencje mogą być jeszcze poważniejsze.

Dla wymiaru kary istotna jest między innymi wysokość uszczuplonego podatku, okres działania oraz indywidualne okoliczności konkretnej sprawy.

Dlatego ograniczenie błędnie przyjętej przez organy wysokości Steuerschaden może mieć ogromne znaczenie dla całego postępowania.

Rechtsanwalt Andreas Junge – obrona samozatrudnionych w całych Niemczech

Rechtsanwalt Andreas Junge jest Fachanwalt für Strafrecht oraz certyfikowanym doradcą w zakresie Steuerstrafrecht.

Od wielu lat reprezentuje polskich przedsiębiorców oraz osoby prowadzące własną działalność w postępowaniach karnych skarbowych w Niemczech.

Prowadzi sprawy dotyczące Steuerhinterziehung, Umsatzsteuerhinterziehung, niewykazanych przychodów, płatności gotówkowych, zakwestionowanych kosztów, kontroli Steuerfahndung oraz innych zarzutów związanych z działalnością gospodarczą.

Reprezentuje klientów przed Finanzamt, Steuerfahndung, prokuraturami oraz sądami na terenie całych Niemiec.

W sprawach samozatrudnionych doświadczenie w prawie karnym skarbowym ma szczególne znaczenie, ponieważ bardzo często trzeba szczegółowo rozdzielić zwykłe błędy księgowe od zachowania, które rzeczywiście może prowadzić do odpowiedzialności karnej.

W prowadzonych przez Rechtsanwalt Andreas Junge porównywalnych sprawach ponadprzeciętnie wiele postępowań kończy się umorzeniem. Nie stanowi to gwarancji wyniku konkretnej sprawy, ponieważ każde postępowanie zależy od indywidualnych okoliczności oraz materiału dowodowego. Pokazuje jednak znaczenie profesjonalnej i odpowiednio wcześnie rozpoczętej obrony.

Praktyczny przykład pokazuje, dlaczego zarzut nie oznacza skazania

W opisanym przykładzie przedsiębiorca może początkowo sądzić, że skoro Finanzamt wykrył niewykazane płatności, jego skazanie jest nieuniknione.

Tak nie jest.

Należy dokładnie sprawdzić, które kwoty rzeczywiście były przychodami, czy wysokość oszacowanego obrotu jest prawidłowa oraz czy można udowodnić przedsiębiorcy umyślne uchylanie się od opodatkowania.

W wielu sprawach zakres zarzutów może zostać istotnie ograniczony poprzez dokładną analizę rachunków, dokumentacji i rzeczywistego przebiegu działalności.

Wczesne zaangażowanie doświadczonego adwokata od Steuerstrafrecht dla Selbstständige w Niemczech umożliwia uzyskanie akt, zweryfikowanie wyliczeń Steuerfahndung oraz przygotowanie indywidualnej strategii obrony.

Dla polskiego przedsiębiorcy może to mieć zasadnicze znaczenie dla ochrony majątku, działalności zawodowej oraz – jeżeli pozwala na to sytuacja prawna i dowodowa – osiągnięcia umorzenia postępowania karnego skarbowego w Niemczech.