Postępowanie karne skarbowe przeciwko przedsiębiorcy budowlanemu w Niemczech – praktyczny przykład i skuteczna obrona

Polscy przedsiębiorcy od wielu lat aktywnie działają w branży budowlanej w Niemczech. Jednocześnie właśnie ten sektor znajduje się pod szczególną kontrolą Finanzamt, Steuerfahndung, Zoll oraz Finanzkontrolle Schwarzarbeit. Duża liczba podwykonawców, rozbudowane łańcuchy zleceń, faktury za usługi budowlane, płatności gotówkowe i rozliczenia transgraniczne mogą prowadzić do podejrzenia Steuerhinterziehung.

Dla właściciela firmy budowlanej postępowanie karne skarbowe w Niemczech może mieć bardzo poważne konsekwencje. Oprócz dopłaty podatku mogą pojawić się wysokie odsetki, zabezpieczenie majątku, przeszukanie firmy i mieszkania, zajęcie dokumentów oraz odpowiedzialność karna.

Samo zakwestionowanie faktur albo rozliczeń przez Finanzamt nie oznacza jednak automatycznie popełnienia przestępstwa. W postępowaniu karnym trzeba dokładnie zbadać, co przedsiębiorca wiedział, jakie usługi rzeczywiście zostały wykonane i czy można mu udowodnić umyślne działanie.

Rechtsanwalt Andreas Junge jest Fachanwalt für Strafrecht oraz certyfikowanym doradcą w zakresie Steuerstrafrecht. Od wielu lat reprezentuje polskich przedsiębiorców w postępowaniach karnych i karnych skarbowych w Niemczech. Prowadzi obronę przed Finanzamt, Steuerfahndung, prokuraturami i sądami na terenie całych Niemiec.

Praktyczny przykład – polska firma budowlana i zakwestionowane faktury podwykonawców

Wyobraźmy sobie następującą sytuację.

Polski przedsiębiorca prowadzi w Niemczech firmę wykonującą prace remontowe i budowlane. Zatrudnia własnych pracowników, ale przy większych zleceniach korzysta również z kilku podwykonawców.

Jedna z firm podwykonawczych regularnie wystawia faktury za prace wykonywane na budowach. Przedsiębiorca płaci te faktury przelewem i uwzględnia je w swojej księgowości. Od wykazanego na fakturach podatku dokonuje odpowiednich rozliczeń podatkowych.

Dwa lata później Steuerfahndung wszczyna postępowanie przeciwko podwykonawcy. Organy twierdzą, że firma ta nie posiadała wystarczającej liczby własnych pracowników i podejrzewają, że część faktur była fikcyjna.

W konsekwencji kontrola obejmuje również polskiego przedsiębiorcę.

Steuerfahndung zaczyna twierdzić, że powinien był wiedzieć, iż faktury podwykonawcy były nieprawidłowe, i podejrzewa go o Umsatzsteuerhinterziehung oraz korzystanie z Scheinrechnungen.

To typowa sytuacja, w której konieczna jest bardzo dokładna obrona.

Czy zakwestionowana faktura oznacza automatycznie Steuerhinterziehung?

Nie.

To, że Finanzamt później zakwestionuje określoną fakturę, nie oznacza automatycznie, że przedsiębiorca dopuścił się uchylania się od opodatkowania w Niemczech.

W postępowaniu karnym zasadnicze znaczenie ma ustalenie, czy prace zostały rzeczywiście wykonane oraz co wiedział przedsiębiorca w chwili dokonywania rozliczenia.

Jeżeli firma podwykonawcza faktycznie wykonywała prace, a przedsiębiorca otrzymywał faktury, protokoły odbioru i dokumentację budowy, może to mieć istotne znaczenie dla obrony przed zarzutem Steuerhinterziehung.

Scheinrechnungen – fikcyjne faktury w branży budowlanej

W branży budowlanej bardzo często pojawia się zarzut Scheinrechnungen, czyli fikcyjnych lub pozornych faktur.

Organy mogą podejrzewać, że faktura nie dokumentuje rzeczywiście wykonanej usługi albo że osoba wskazana jako wykonawca nie była faktycznym wykonawcą prac.

W praktycznym przykładzie obrona powinna ustalić, kto rzeczywiście pracował na budowie, jakie prace wykonano, kiedy je wykonano oraz jakie dokumenty to potwierdzają.

Znaczenie mogą mieć protokoły odbioru, zdjęcia z budowy, wiadomości, harmonogramy, umowy, przelewy bankowe, dokumentacja materiałowa oraz zeznania świadków.

Dla obrony przed zarzutem Scheinrechnungen w Niemczech szczegółowa rekonstrukcja rzeczywistego przebiegu prac może mieć decydujące znaczenie.

Umsatzsteuerhinterziehung i Vorsteuerabzug

W przypadku zakwestionowania faktur często pojawia się problem Vorsteuerabzug, czyli odliczenia podatku naliczonego.

Jeżeli Finanzamt uzna, że faktura nie daje prawa do odliczenia, może zażądać zwrotu wcześniej odliczonego podatku.

W postępowaniu karnym trzeba jednak dodatkowo ustalić, czy przedsiębiorca świadomie korzystał z nieprawidłowych faktur.

To bardzo ważne rozróżnienie.

Błąd podatkowy albo późniejsze zakwestionowanie faktury nie są automatycznie tym samym co umyślna Umsatzsteuerhinterziehung.

Co przedsiębiorca wiedział o podwykonawcy?

W przedstawionym przykładzie jednym z najważniejszych pytań będzie to, co przedsiębiorca wiedział o firmie podwykonawczej.

Czy widział jej pracowników na budowie? Czy znał osobę odpowiedzialną za firmę? Czy istniały umowy? Czy prace były odbierane? Czy faktury były płacone na firmowy rachunek bankowy?

Im więcej istnieje dowodów wskazujących na rzeczywistą działalność podwykonawcy, tym trudniej automatycznie przyjąć świadomy udział przedsiębiorcy w oszustwie podatkowym.

Nierzetelny podwykonawca nie oznacza automatycznie odpowiedzialności zleceniodawcy

To jeden z najważniejszych elementów obrony przedsiębiorcy budowlanego w Steuerstrafverfahren.

Jeżeli podwykonawca później nie zapłaci własnych podatków albo składek, nie oznacza to automatycznie, że jego zleceniodawca odpowiada karnie.

W postępowaniu trzeba oddzielić odpowiedzialność każdej osoby.

Prokuratura musi wykazać, że konkretny przedsiębiorca posiadał wymaganą wiedzę albo świadomie uczestniczył w nieprawidłowościach.

Schwarzarbeit jako dodatkowy zarzut

W sprawach dotyczących firm budowlanych postępowanie podatkowe często łączy się z podejrzeniem Schwarzarbeit w Niemczech.

Jeżeli organy uznają, że osoby przedstawiane jako pracownicy podwykonawcy były w rzeczywistości zatrudnione przez główną firmę, mogą pojawić się kolejne zarzuty.

Dotyczyć to może między innymi § 266a StGB, czyli nieodprowadzania składek na ubezpieczenia społeczne.

W praktyce jedno postępowanie może więc obejmować jednocześnie Steuerhinterziehung, VAT, Schwarzarbeit, składki społeczne oraz Scheinselbstständigkeit.

Scheinselbstständigkeit podwykonawców

Innym problemem może być Scheinselbstständigkeit w branży budowlanej.

Jeżeli osoby formalnie prowadzące własną działalność gospodarczą pracowały wyłącznie dla jednego przedsiębiorcy, według jego grafiku i poleceń, organy mogą próbować uznać je za faktycznych pracowników.

Nie oznacza to jednak, że każdy podwykonawca jest automatycznie Scheinselbstständiger.

Konieczne jest zbadanie rzeczywistego sposobu organizacji pracy, samodzielności wykonawcy, liczby jego klientów, wykorzystywanych narzędzi oraz ryzyka gospodarczego.

Przeszukanie firmy przez Steuerfahndung

W przedstawionym praktycznym przykładzie postępowanie może rozpocząć się od przeszukania firmy budowlanej przez Steuerfahndung.

Funkcjonariusze mogą pojawić się rano w siedzibie przedsiębiorstwa oraz w prywatnym mieszkaniu właściciela. Zabezpieczone mogą zostać komputery, telefony, dokumentacja księgowa, umowy, faktury i wiadomości.

Taka sytuacja jest dla przedsiębiorcy bardzo stresująca.

Nie oznacza jednak, że zarzut został udowodniony.

Szczególnie ważne jest, aby nie próbować spontanicznie wyjaśniać skomplikowanych rozliczeń bez znajomości akt.

Nie składaj pochopnych wyjaśnień

Podejrzany ma prawo do odmowy składania wyjaśnień w Niemczech.

W sprawach podatkowych jest to szczególnie istotne, ponieważ akta mogą obejmować wiele lat działalności, setki faktur oraz liczne przedsiębiorstwa.

Przedsiębiorca może nie wiedzieć, które faktury zostały zakwestionowane ani jakie informacje Steuerfahndung uzyskała od podwykonawców.

Dlatego rozsądna strategia polega najpierw na uzyskaniu Akteneinsicht, czyli dostępu do akt, a dopiero później na przygotowaniu szczegółowego stanowiska.

Wyliczenia Steuerfahndung należy dokładnie sprawdzić

W poważniejszych sprawach organy mogą kwestionować faktury z kilku lat i obliczać bardzo wysokie rzekome uszczuplenie podatkowe.

Takie wyliczenia nie powinny być przyjmowane bez kontroli.

Należy sprawdzić każdą istotną grupę faktur, rzeczywiście wykonane prace oraz sposób obliczenia podatku.

Jeżeli część faktur dokumentowała realne usługi, może to mieć zasadnicze znaczenie dla wysokości zarzucanego Steuerschaden.

Jak wygląda skuteczna obrona w praktycznym przykładzie?

W przedstawionej sprawie skuteczna obrona przedsiębiorcy budowlanego powinna rozpocząć się od odtworzenia rzeczywistej współpracy z podwykonawcą.

Należy zebrać dokumentację dotyczącą konkretnych budów, umowy, protokoły odbioru, przelewy, zdjęcia oraz korespondencję.

Trzeba również ustalić, które osoby rzeczywiście wykonywały prace.

Następnie należy przeanalizować, czy prokuratura może udowodnić przedsiębiorcy, że wiedział o ewentualnych nieprawidłowościach.

Jeżeli usługi faktycznie wykonano, a przedsiębiorca miał podstawy uważać kontrahenta za legalnie działającą firmę, może to być ważnym argumentem przeciwko zarzutowi umyślnej Steuerhinterziehung.

Czy odpowiedzialność może dotyczyć Geschäftsführer?

Jeżeli firma budowlana działa jako GmbH, postępowanie może zostać skierowane przeciwko Geschäftsführer.

Nie oznacza to jednak, że Geschäftsführer automatycznie odpowiada karnie za każdą nieprawidłową fakturę znajdującą się w księgowości.

Należy ustalić, kto wybierał podwykonawców, kto kontrolował dokumentację, kto kontaktował się ze Steuerberater oraz jakie informacje rzeczywiście posiadał Geschäftsführer.

Indywidualna odpowiedzialność karna Geschäftsführer musi zostać udowodniona.

Możliwe konsekwencje Steuerstrafverfahren

Postępowanie karne skarbowe przeciwko Bauunternehmer w Niemczech może prowadzić do grzywny albo kary pozbawienia wolności. Szczególnie przy wysokich kwotach zarzucanego uszczuplenia sytuacja może być poważna.

Mogą pojawić się również konsekwencje finansowe dotyczące podatków, odsetek oraz zabezpieczenia majątku.

Nie oznacza to jednak, że każde postępowanie musi zakończyć się skazaniem.

W zależności od materiału dowodowego możliwe jest zakwestionowanie części zarzutów, zmniejszenie kwoty rzekomego uszczuplenia albo umorzenie postępowania karnego skarbowego.

Rechtsanwalt Andreas Junge – obrona przedsiębiorców budowlanych w całych Niemczech

Rechtsanwalt Andreas Junge jest Fachanwalt für Strafrecht oraz certyfikowanym doradcą w zakresie Steuerstrafrecht.

Od wielu lat prowadzi obronę polskich przedsiębiorców w Niemczech, także w sprawach dotyczących Steuerhinterziehung, Umsatzsteuerhinterziehung, Scheinrechnungen, podwykonawców, Schwarzarbeit, Scheinselbstständigkeit oraz § 266a StGB.

Reprezentuje klientów przed Finanzamt, Steuerfahndung, Zoll, prokuraturami oraz sądami na terenie całych Niemiec.

W sprawach dotyczących branży budowlanej w Niemczech doświadczenie obrońcy ma szczególne znaczenie, ponieważ jedno postępowanie często obejmuje jednocześnie prawo karne, podatkowe, ubezpieczenia społeczne oraz kwestie związane z podwykonawcami.

W prowadzonych przez Rechtsanwalt Andreas Junge porównywalnych sprawach ponadprzeciętnie wiele postępowań kończy się umorzeniem. Nie stanowi to gwarancji wyniku konkretnej sprawy, ale pokazuje znaczenie dokładnej analizy akt, dokumentacji księgowej oraz konsekwentnie prowadzonej obrony.

Praktyczny przykład pokazuje, dlaczego nie należy rezygnować z obrony

W opisanym przypadku przedsiębiorca może początkowo odnieść wrażenie, że skoro Steuerfahndung zakwestionowała faktury podwykonawcy, jego odpowiedzialność jest już przesądzona.

Tak nie jest.

Należy dokładnie ustalić, czy prace były rzeczywiście wykonane, czy przedsiębiorca miał podstawy ufać kontrahentowi oraz czy można mu udowodnić świadome działanie zmierzające do uszczuplenia podatku.

Wczesne zaangażowanie doświadczonego adwokata od Steuerstrafrecht dla Bauunternehmer w Niemczech pozwala uzyskać akta, przeanalizować dokumentację budów oraz przygotować indywidualną strategię obrony.

Dla polskiego przedsiębiorcy może to mieć zasadnicze znaczenie dla ograniczenia wysokości zarzutów, ochrony przedsiębiorstwa i majątku oraz – jeżeli pozwala na to sytuacja prawna i dowodowa – osiągnięcia umorzenia postępowania karnego skarbowego w Niemczech.