Schwarzarbeit w branży sprzątającej w Niemczech – postępowanie karne przeciwko Polakom i skuteczna obrona

Zarzut Schwarzarbeit w branży sprzątającej w Niemczech może mieć poważne konsekwencje dla właścicieli firm sprzątających, podwykonawców, osób odpowiedzialnych za zatrudnienie oraz pracowników. Kontrole prowadzone przez Zoll i Finanzkontrolle Schwarzarbeit (FKS) mogą prowadzić do postępowań dotyczących nieodprowadzonych składek na ubezpieczenia społeczne, nieprawidłowo zgłoszonych pracowników, podatków, płacy minimalnej albo Scheinselbstständigkeit.

Branża sprzątająca jest szczególnie narażona na kontrole, ponieważ często występują w niej zmienne godziny pracy, duża liczba pracowników, podwykonawcy oraz rozliczenia obejmujące wiele różnych obiektów. Nie każda nieprawidłowość oznacza jednak automatycznie przestępstwo związane z pracą na czarno w Niemczech.

Dla polskiego przedsiębiorcy postępowanie karne w Niemczech może być szczególnie trudne ze względu na barierę językową oraz różnice pomiędzy polskimi i niemieckimi zasadami zatrudnienia.

Rechtsanwalt Andreas Junge jest Fachanwalt für Strafrecht oraz certyfikowanym doradcą w zakresie prawa karnego skarbowego. Od wielu lat reprezentuje polskich klientów w postępowaniach karnych w Niemczech, w tym w sprawach dotyczących Schwarzarbeit, nieodprowadzania składek, § 266a StGB, Scheinselbstständigkeit oraz zarzutów podatkowych. Prowadzi obronę na terenie całych Niemiec.

Co oznacza Schwarzarbeit w branży sprzątającej?

Pojęcie Schwarzarbeit w Niemczech może obejmować różne sytuacje. Postępowanie nie musi dotyczyć wyłącznie pracownika otrzymującego wynagrodzenie gotówką bez jakiegokolwiek zgłoszenia.

Podejrzenia mogą powstać również wtedy, gdy pracownicy zostali formalnie zgłoszeni, ale zdaniem organów zgłoszono zbyt małą liczbę przepracowanych godzin, zbyt niskie wynagrodzenie albo nie odprowadzono wszystkich należnych składek.

Problemy mogą dotyczyć również podwykonawców w branży sprzątającej, których Zoll lub Deutsche Rentenversicherung uznają później za faktycznych pracowników.

Dlatego każde postępowanie o Schwarzarbeit w firmie sprzątającej wymaga indywidualnej analizy sposobu zatrudnienia i rozliczania konkretnych osób.

Kontrola Zoll i Finanzkontrolle Schwarzarbeit

Właściciele firm sprzątających mogą zetknąć się z kontrolą Finanzkontrolle Schwarzarbeit (FKS) działającą w strukturach niemieckiego Zoll.

Kontrolerzy mogą sprawdzać osoby znajdujące się w miejscu pracy oraz analizować dokumentację dotyczącą zatrudnienia, czasu pracy i wynagrodzeń. Informacje uzyskane podczas kontroli mogą następnie stać się podstawą dalszego postępowania karnego wegen Schwarzarbeit.

Dla przedsiębiorcy sytuacja staje się szczególnie poważna, jeżeli organy podejrzewają, że ewentualne nieprawidłowości nie były pojedynczym błędem, lecz częścią stosowanego przez dłuższy czas systemu zatrudnienia.

Sama kontrola Zoll w firmie sprzątającej nie oznacza jednak, że popełnienie przestępstwa zostało udowodnione.

§ 266a StGB – nieodprowadzanie składek na ubezpieczenia społeczne

Jednym z najważniejszych zarzutów karnych związanych z Schwarzarbeit jest Vorenthalten und Veruntreuen von Arbeitsentgelt zgodnie z § 266a StGB.

W praktyce postępowanie może dotyczyć podejrzenia, że pracodawca nie zgłosił prawidłowo zatrudnienia i w konsekwencji nie zostały odprowadzone należne składki na ubezpieczenia społeczne w Niemczech.

Jeżeli zarzuty obejmują wielu pracowników i kilka lat działalności, kwoty wyliczone przez organy mogą być bardzo wysokie.

Nie oznacza to jednak, że takie wyliczenia należy przyjąć bez dokładnej kontroli. Obrona w sprawie z § 266a StGB powinna sprawdzić zarówno podstawę odpowiedzialności, jak i sposób ustalenia rzekomych zaległości.

Nieprawidłowo zgłoszone godziny pracy

W branży sprzątającej w Niemczech szczególne znaczenie ma ustalenie rzeczywistego czasu pracy.

Sprzątanie odbywa się często w wielu obiektach, o różnych porach i przy zmieniającym się składzie zespołów. Jeżeli dokumentacja czasu pracy jest niepełna, organy mogą próbować odtworzyć liczbę godzin na podstawie innych dowodów.

Analizowane mogą być grafiki, dokumentacja zleceń, dane dotyczące wejść do obiektów, wiadomości, przelewy oraz zeznania pracowników.

W ramach obrony przed zarzutem Schwarzarbeit w Niemczech należy dokładnie sprawdzić, czy przyjęta przez organy metoda rzeczywiście pozwala na prawidłowe ustalenie czasu pracy.

Wypłata wynagrodzenia gotówką a Schwarzarbeit

W postępowaniach dotyczących firm sprzątających organy mogą zwracać szczególną uwagę na wynagrodzenie wypłacane gotówką.

Sama wypłata pieniędzy w gotówce nie oznacza jednak automatycznie, że pracownik był zatrudniony nielegalnie.

Istotne jest przede wszystkim to, czy zatrudnienie zostało prawidłowo zgłoszone, wynagrodzenie odpowiednio rozliczone oraz czy wykonano obowiązki dotyczące podatków i ubezpieczeń społecznych.

Dlatego płatność gotówką w firmie sprzątającej należy odróżnić od rzeczywistego zarzutu popełnienia przestępstwa.

Scheinselbstständigkeit w branży sprzątającej

Częstym problemem jest również Scheinselbstständigkeit, czyli pozorne samozatrudnienie.

Osoba może formalnie prowadzić własną działalność gospodarczą i wystawiać faktury, ale organy mogą uznać, że sposób wykonywania pracy odpowiadał w rzeczywistości stosunkowi zatrudnienia.

Znaczenie może mieć to, kto wyznaczał miejsce i godziny sprzątania, kto organizował pracę, czy wykonawca mógł przyjmować lub odrzucać zlecenia, czy posiadał innych klientów oraz w jakim zakresie ponosił własne ryzyko gospodarcze.

Samo wystawianie faktur nie przesądza zatem o rzeczywistym samozatrudnieniu. Jednocześnie nie można automatycznie uznawać każdego samozatrudnionego sprzątacza w Niemczech za pracownika.

Podwykonawcy w firmie sprzątającej

Wiele przedsiębiorstw korzysta z podwykonawców w branży sprzątającej. Jest to co do zasady normalny i legalny model prowadzenia działalności gospodarczej.

Problemy mogą pojawić się, jeżeli organy twierdzą, że firma podwykonawcza istniała jedynie formalnie, podczas gdy wykonywane przez nią prace były faktycznie organizowane i kierowane przez głównego zleceniodawcę.

W takich sprawach konieczne jest dokładne przeanalizowanie umów, faktur, sposobu wydawania poleceń, organizacji pracy oraz rzeczywistej samodzielności podwykonawcy.

Profesjonalna obrona przedsiębiorcy przed zarzutem Schwarzarbeit powinna również dokładnie oddzielić odpowiedzialność konkretnej osoby od ewentualnych nieprawidłowości po stronie innych przedsiębiorstw.

Płaca minimalna w branży sprzątającej

W postępowaniach dotyczących firm sprzątających w Niemczech znaczenie mogą mieć również przepisy dotyczące wynagrodzenia minimalnego.

Organy mogą porównywać wykazane wynagrodzenie z rzeczywistą liczbą przepracowanych godzin. Jeżeli z ich obliczeń wynika, że pracownik otrzymywał wynagrodzenie poniżej obowiązującego minimum, mogą pojawić się dalsze konsekwencje.

Także tutaj kluczowe znaczenie ma prawidłowe ustalenie rzeczywistego czasu pracy.

Jeżeli Zoll przyjął nieprawidłową liczbę godzin, może to wpływać na wyliczenia i zakres stawianych zarzutów.

Przeszukanie firmy przez Zoll lub prokuraturę

W poważniejszych postępowaniach dotyczących Schwarzarbeit im Reinigungsgewerbe może dojść do przeszukania siedziby przedsiębiorstwa, biura albo mieszkania osoby podejrzanej.

Zabezpieczone mogą zostać komputery, telefony, dokumentacja księgowa, umowy, faktury, grafiki, listy pracowników, wiadomości oraz dane dotyczące klientów i podwykonawców.

Przeszukanie firmy przez Zoll jest dla przedsiębiorcy poważnym wydarzeniem, ale samo w sobie nie oznacza skazania ani udowodnienia zarzutów.

Dla obrony szczególnie ważne jest ustalenie, czego dokładnie dotyczy podejrzenie, jakie okresy objęto postępowaniem oraz jakie dokumenty zostały zabezpieczone.

Zeznania pracowników jako dowód

W sprawach o Schwarzarbeit w Niemczech istotną rolę mogą odgrywać zeznania obecnych i byłych pracowników.

Nie oznacza to jednak, że każda wypowiedź pracownika musi zostać uznana za prawidłową.

Należy sprawdzić, czy zeznania są spójne, czy odpowiadają dokumentacji oraz czy dana osoba rzeczywiście posiadała wiedzę o sposobie rozliczania wynagrodzenia, godzin pracy i składek.

Sprzeczności pomiędzy zeznaniami świadków, grafikami, przelewami i pozostałą dokumentacją mogą mieć duże znaczenie dla strategii obrony w postępowaniu karnym.

Nie każda nieprawidłowość oznacza przestępstwo

Kontrola może wykazać błędy w dokumentacji, zgłoszeniach pracowników albo rozliczeniach. Nie oznacza to automatycznie, że właściciel firmy sprzątającej w Niemczech świadomie dopuścił się przestępstwa.

W postępowaniu karnym należy zbadać indywidualną odpowiedzialność konkretnej osoby.

W większych przedsiębiorstwach znaczenie może mieć między innymi to, kto rzeczywiście odpowiadał za zatrudnianie pracowników, prowadzenie dokumentacji, naliczanie wynagrodzeń, księgowość oraz kontakty z podwykonawcami.

Dlatego samo zajmowanie stanowiska właściciela lub Geschäftsführer nie powinno zastępować dokładnego ustalenia indywidualnej odpowiedzialności karnej.

Nie składaj pochopnych wyjaśnień

Osoba podejrzana ma prawo do odmowy składania wyjaśnień w Niemczech.

W postępowaniach o Schwarzarbeit materiał dowodowy może obejmować wiele lat działalności, dziesiątki pracowników i tysiące dokumentów.

Bez znajomości akt trudno ocenić, na jakiej podstawie Zoll lub prokuratura przyjęły określoną liczbę pracowników, godzin pracy oraz wysokość rzekomo nieodprowadzonych składek.

Doświadczony adwokat karny w Niemczech może najpierw uzyskać Akteneinsicht, przeanalizować materiał dowodowy i dopiero później przygotować odpowiednią strategię obrony.

Jak wygląda skuteczna obrona przed zarzutem Schwarzarbeit?

Skuteczna obrona przed zarzutem Schwarzarbeit w branży sprzątającej wymaga dokładnej analizy całego modelu zatrudnienia.

Należy sprawdzić status poszczególnych pracowników i podwykonawców, umowy, dokumentację czasu pracy, wypłaty wynagrodzeń, faktury oraz rzeczywisty sposób organizowania pracy.

Jeżeli organy oszacowały liczbę godzin albo wysokość zaległych składek, konieczne jest zweryfikowanie podstaw tych obliczeń.

W przypadku Scheinselbstständigkeit należy indywidualnie przeanalizować rzeczywisty sposób wykonywania pracy przez poszczególne osoby. Przy zarzucie § 266a StGB trzeba natomiast zbadać zarówno wysokość rzekomych zaległości, jak i osobistą odpowiedzialność konkretnego podejrzanego.

W zależności od materiału dowodowego celem obrony może być zakwestionowanie wyliczeń, ograniczenie zakresu zarzutów, wykazanie braku wymaganej odpowiedzialności karnej albo – jeżeli istnieją ku temu odpowiednie podstawy – umorzenie postępowania karnego w Niemczech.

Rechtsanwalt Andreas Junge – obrona w sprawach o Schwarzarbeit w całych Niemczech

Rechtsanwalt Andreas Junge jest Fachanwalt für Strafrecht oraz certyfikowanym doradcą w zakresie prawa karnego skarbowego. Od wielu lat prowadzi obronę polskich przedsiębiorców i obywateli w Niemczech.

Posiada doświadczenie w sprawach dotyczących Schwarzarbeit, § 266a StGB, Scheinselbstständigkeit, składek na ubezpieczenia społeczne, podwykonawców oraz związanych z działalnością gospodarczą zarzutów podatkowych.

Reprezentuje klientów przed Zoll, Finanzkontrolle Schwarzarbeit, prokuraturami oraz sądami na terenie całych Niemiec.

W postępowaniach dotyczących Schwarzarbeit w branży sprzątającej szczególnie istotna jest dokładna analiza dokumentacji przedsiębiorstwa. Często dopiero porównanie grafików, faktur, umów, wynagrodzeń oraz rzeczywistej organizacji pracy pozwala prawidłowo ocenić zasadność zarzutów.

W prowadzonych przez Rechtsanwalt Andreas Junge porównywalnych sprawach ponadprzeciętnie wiele postępowań kończy się umorzeniem. Nie stanowi to gwarancji wyniku konkretnej sprawy, ponieważ każde postępowanie zależy od indywidualnych okoliczności i materiału dowodowego. Pokazuje jednak znaczenie profesjonalnej, konsekwentnej i odpowiednio wcześnie rozpoczętej obrony.

Zarzut Schwarzarbeit w firmie sprzątającej nie oznacza skazania

Kontrola Zoll, przeszukanie firmy albo otrzymanie pisma jako Beschuldigter wegen Schwarzarbeit może być dla przedsiębiorcy poważnym problemem. Nie oznacza jednak, że wynik postępowania jest już przesądzony.

W postępowaniu karnym za Schwarzarbeit w Niemczech należy dokładnie sprawdzić status każdego pracownika i podwykonawcy, rzeczywisty czas pracy, wysokość wynagrodzenia, sposób obliczenia składek oraz indywidualną odpowiedzialność osoby podejrzanej.

Wczesne zaangażowanie doświadczonego adwokata od Schwarzarbeit w Niemczech pozwala uzyskać dostęp do akt, przeanalizować ustalenia Zoll i prokuratury oraz przygotować indywidualną strategię obrony.

Dla polskiego przedsiębiorcy prowadzącego firmę sprzątającą w Niemczech profesjonalna obrona może mieć zasadnicze znaczenie dla ograniczenia konsekwencji postępowania oraz ochrony przedsiębiorstwa, majątku i dalszej działalności zawodowej.