Schwarzfahren w Niemczech – postępowanie karne przeciwko Polakom za Erschleichen von Leistungen
Zarzut Schwarzfahren w Niemczech, czyli korzystania z transportu publicznego bez ważnego biletu, może prowadzić nie tylko do dodatkowej opłaty przewoźnika, ale również do postępowania karnego w Niemczech.
Podstawą odpowiedzialności może być § 265a StGB – Erschleichen von Leistungen.
W praktyce sprawy dotyczą nie tylko sytuacji, w których pasażer świadomie wsiada do pociągu, autobusu albo tramwaju bez biletu. Problemy mogą powstać również przy nieważnym bilecie miesięcznym, bilecie należącym do innej osoby, błędnie aktywowanym bilecie elektronicznym, fałszywym bilecie albo bilecie obowiązującym w niewłaściwej strefie taryfowej.
Nie każda kontrola bez ważnego biletu oznacza jednak automatycznie popełnienie przestępstwa.
Dla odpowiedzialności karnej szczególnie ważne jest ustalenie, czy pasażer rzeczywiście zamierzał korzystać z przejazdu bez uiszczenia należnej opłaty, czy wiedział, że jego bilet jest nieważny oraz jakie były konkretne okoliczności podróży.
Rechtsanwalt Andreas Junge jest Fachanwalt für Strafrecht i reprezentuje polskich obywateli w postępowaniach karnych w Niemczech. Prowadzi obronę między innymi w sprawach dotyczących Erschleichen von Leistungen, § 265a StGB, Betrug, fałszywych dokumentów oraz innych postępowań karnych w Niemczech.
Praktyczny przykład – polski pracownik jedzie pociągiem z nieważnym biletem
Wyobraźmy sobie następującą sytuację.
Polski pracownik mieszka pod Berlinem i codziennie dojeżdża do pracy pociągiem.
Kupuje w aplikacji miesięczny bilet.
Pewnego dnia jego poprzedni abonament wygasa.
Mężczyzna jest przekonany, że nowy bilet został automatycznie przedłużony.
Wsiada rano do pociągu.
Podczas kontroli okazuje się, że w aplikacji nie ma ważnego biletu.
Kontroler zapisuje jego dane.
Pracownik tłumaczy:
„Byłem przekonany, że abonament działa dalej. Korzystam z niego od miesięcy i nie chciałem jechać bez biletu”.
Kilka tygodni później otrzymuje pismo dotyczące postępowania karnego wegen Erschleichens von Leistungen gemäß § 265a StGB.
Właśnie pytanie, czy pasażer rzeczywiście chciał uniknąć zapłaty, może stać się najważniejszym punktem całej sprawy.
Co oznacza Erschleichen von Leistungen zgodnie z § 265a StGB?
§ 265a StGB obejmuje między innymi korzystanie z transportu publicznego w zamiarze nieuiszczenia należnej opłaty.
Przepis dotyczy Beförderung durch ein Verkehrsmittel, czyli przewozu środkiem transportu.
Za podstawowy przypadek grozi grzywna albo kara pozbawienia wolności do jednego roku.
Karalne jest również usiłowanie.
Dlatego Schwarzfahren w Niemczech nie musi być wyłącznie problemem taryfowym.
Może prowadzić do normalnego postępowania karnego.
Dodatkowa opłata przewoźnika i postępowanie karne to nie to samo
To bardzo ważne rozróżnienie.
Jeżeli pasażer zostanie zatrzymany bez ważnego biletu, przewoźnik może żądać dodatkowej opłaty.
Niezależnie od tego może powstać postępowanie karne wegen § 265a StGB.
Zapłacenie dodatkowej opłaty nie oznacza więc automatycznie, że sprawa karna przestaje istnieć.
Z drugiej strony sam obowiązek zapłaty przewoźnikowi nie oznacza jeszcze automatycznie, że pasażer popełnił przestępstwo.
Czy zapomniany bilet oznacza Schwarzfahren?
Nie każda sytuacja jest identyczna.
Wyobraźmy sobie pasażera, który posiada ważny bilet miesięczny, ale nie może go podczas kontroli okazać.
To zasadniczo inna sytuacja niż świadoma jazda bez jakiegokolwiek biletu.
Dlatego trzeba ustalić czy ważny bilet rzeczywiście istniał oraz dlaczego nie został okazany podczas kontroli.
Bilet elektroniczny nie wyświetla się w aplikacji
Coraz więcej osób korzysta z biletów w telefonie.
Może dojść do sytuacji, w której aplikacja nie działa, telefon jest rozładowany albo bilet nie został prawidłowo zsynchronizowany.
Jeżeli pasażer rzeczywiście wcześniej kupił ważny bilet, może to mieć ogromne znaczenie.
Należy wtedy zabezpieczyć potwierdzenie zakupu, historię płatności, e-mail potwierdzający zakup oraz dane z aplikacji.
Praktyczny przykład – źle aktywowany bilet
Polski turysta przyjeżdża do Monachium.
Kupuje bilet w aplikacji, ale nie rozumie, że przed rozpoczęciem podróży musi wykonać jeszcze określoną czynność aktywującą.
Podczas kontroli bilet widnieje jako nieważny.
Turysta pokazuje jednak płatność dokonaną kilka minut wcześniej.
W takim przypadku trzeba odróżnić błąd przy korzystaniu z systemu taryfowego od świadomego zamiaru jazdy bez zapłaty.
Brak znajomości niemieckiego systemu taryfowego
Niemieckie systemy komunikacji mogą być skomplikowane.
W różnych miastach obowiązują różne strefy, zasady aktywacji i rodzaje biletów.
Polski pasażer może kupić bilet, który nie obejmuje całej trasy.
Samo posiadanie niewłaściwego biletu nie odpowiada jeszcze automatycznie na pytanie, czy pasażer chciał uniknąć opłaty.
Trzeba sprawdzić, czy błąd był świadomy, czy wynikał z niezrozumienia taryfy.
Bilet na niewłaściwą strefę
Wyobraźmy sobie, że pasażer kupuje bilet na strefy A i B, ale jego podróż kończy się już w strefie C.
Kontroler stwierdza brak ważnego biletu na całą trasę.
Jeżeli pasażer rzeczywiście nie wiedział, gdzie przebiega granica strefy, może to mieć znaczenie dla oceny zamiaru.
Nie oznacza to automatycznie, że każdy taki przypadek kończy się bez konsekwencji.
Ale zamiar nieuiszczenia opłaty musi zostać oceniony oddzielnie.
Korzystanie z biletu innej osoby
Sytuacja może być bardziej problematyczna, gdy pasażer świadomie korzysta z imiennego biletu należącego do innej osoby.
Przykładowo brat pożycza swoją imienną kartę miesięczną.
Podczas kontroli okazuje się, że nazwisko na bilecie nie odpowiada osobie podróżującej.
W takim przypadku organy mogą uznać, że pasażer świadomie korzystał z przejazdu bez własnego ważnego uprawnienia.
Podrobiony bilet może prowadzić do dodatkowych zarzutów
Jeszcze poważniejsza sytuacja powstaje, gdy pasażer przedstawia fałszywy albo przerobiony bilet.
Może chodzić o zmienioną datę, podrobioną kartę miesięczną albo fałszywy dokument elektroniczny.
Wtedy oprócz § 265a StGB mogą pojawić się dodatkowe zarzuty związane z Urkundenfälschung albo innymi przestępstwami dotyczącymi dokumentów i danych.
Screenshot biletu zamiast właściwego biletu
W praktyce zdarzają się również przypadki, w których ktoś korzysta ze zrzutu ekranu biletu innej osoby.
Jeżeli system taryfowy wymaga indywidualnego, dynamicznego biletu w aplikacji, taki screenshot może nie stanowić ważnego dokumentu podróży.
Dla oceny karnej trzeba jednak sprawdzić, czy pasażer wiedział, że screenshot nie daje mu prawa do przejazdu.
Bilet kupiony dopiero podczas kontroli
Czasami pasażer próbuje kupić bilet w aplikacji dopiero wtedy, gdy widzi kontrolera.
Taka sytuacja może być interpretowana przez przewoźnika i organy jako dowód, że wcześniej zamierzał jechać bez zapłaty.
Trzeba jednak dokładnie ustalić moment zakupu i zasady obowiązujące u danego przewoźnika.
Awaria automatu biletowego
Wyobraźmy sobie sytuację, w której jedyny automat na stacji nie działa.
Pasażer wsiada do pociągu, ponieważ musi pilnie jechać do pracy.
Podczas kontroli wyjaśnia awarię.
W takim przypadku ogromne znaczenie mogą mieć zdjęcia automatu, zgłoszenie awarii, zeznania innych pasażerów oraz zasady danego przewoźnika dotyczące zakupu biletu w takiej sytuacji.
Brak możliwości zapłaty kartą
Innym problemem może być sytuacja, w której automat działa, ale nie przyjmuje konkretnej metody płatności.
Nie oznacza to automatycznie prawa do bezpłatnego przejazdu.
Może jednak mieć znaczenie dla oceny całego zdarzenia, zwłaszcza jeśli pasażer próbował kupić bilet i posiada dowody takiej próby.
Czy trzeba przechodzić przez bramkę?
W wielu niemieckich systemach komunikacji nie ma bramek wejściowych.
Pasażer może po prostu wejść do pociągu lub tramwaju.
Nie oznacza to jednak, że brak fizycznego obejścia zabezpieczenia wyklucza § 265a StGB.
Dla oceny karnej istotne jest przede wszystkim to, czy pasażer korzystał z przejazdu z zamiarem nieuiszczenia należnej opłaty.
Kilka kontroli bez biletu może pogorszyć sytuację
Jednorazowy przypadek może wyglądać inaczej niż kilkanaście wcześniejszych kontroli.
Jeżeli podejrzany był wielokrotnie zatrzymywany bez biletu, prokuratura może argumentować, że nie chodzi już o przypadkowy błąd.
Dlatego przy obronie trzeba sprawdzić ile wcześniejszych zdarzeń rzeczywiście istnieje oraz jak zakończyły się poprzednie postępowania.
Wcześniejsze zapłacone opłaty nie są tym samym co wyrok karny
To również ważne.
Pasażer może wcześniej kilka razy zapłacić dodatkową opłatę przewoźnikowi.
Nie oznacza to automatycznie, że był wcześniej skazany.
Trzeba odróżnić roszczenia przewoźnika od postępowań karnych i wcześniejszych wyroków.
Strafbefehl wegen Schwarzfahren – co to oznacza?
W sprawach o Erschleichen von Leistungen podejrzany może otrzymać Strafbefehl, czyli nakaz karny.
Może on przewidywać grzywnę bez wcześniejszej rozprawy sądowej.
Takiego pisma nie należy ignorować.
Jeżeli istnieją argumenty obrony, trzeba sprawdzić możliwość odpowiedniej reakcji w obowiązującym terminie.
Grzywna może zależeć od dochodu
W niemieckim prawie karnym grzywny są często określane w Tagessätze, czyli stawkach dziennych.
Dlatego wysokość kary może zależeć nie tylko od samego czynu, ale także od sytuacji finansowej oskarżonego.
Dla osoby o niewielkich dochodach prawidłowe ustalenie wysokości stawki dziennej może mieć istotne znaczenie.
Nieopłacona grzywna może prowadzić do dalszych problemów
Jeżeli prawomocna grzywna nie zostanie zapłacona, mogą powstać dalsze konsekwencje.
Dlatego nie należy ignorować pism z sądu lub prokuratury nawet wtedy, gdy pierwotna sprawa dotyczyła tylko przejazdu komunikacją miejską.
Podanie fałszywych danych kontrolerowi
Sytuacja może stać się bardziej problematyczna, jeżeli osoba bez biletu podaje kontrolerowi fałszywe dane osobowe.
W zależności od konkretnego sposobu działania mogą pojawić się dodatkowe konsekwencje.
Dlatego próba „ratowania sytuacji” poprzez podawanie nieprawdziwych danych może ją znacznie pogorszyć.
Posługiwanie się dokumentem innej osoby
Jeżeli kontroler żąda dokumentu tożsamości, a pasażer przedstawia dokument należący do kogoś innego, sprawa może wyjść daleko poza zwykłe Schwarzfahren.
Wtedy trzeba dokładnie ustalić, jaki dokument został wykorzystany i w jakim celu.
Kontrolerzy jako świadkowie
W postępowaniu karnym ważnym dowodem mogą być zeznania kontrolerów.
Mogą opisać, jaki bilet pokazał pasażer, co powiedział podczas kontroli oraz jak się zachowywał.
Dla obrony trzeba sprawdzić, czy ich relacja jest kompletna oraz czy odpowiada dokumentacji elektronicznej i innym dowodom.
Protokół kontroli może zawierać ważne szczegóły
Przewoźnik może sporządzić dokumentację kontroli.
Znajdują się w niej między innymi informacje o trasie, godzinie, rodzaju przedstawionego biletu oraz wypowiedziach pasażera.
Po uzyskaniu akt trzeba dokładnie przeanalizować, czy dane są prawidłowe.
Historia zakupów w aplikacji jako dowód obrony
W naszym praktycznym przykładzie szczególnie ważna może być historia wcześniejszych biletów.
Jeżeli polski pracownik od wielu miesięcy regularnie kupował abonament i tylko raz doszło do problemu z przedłużeniem, może to być istotna okoliczność przy ocenie jego zamiaru.
Dlatego warto zabezpieczyć historię płatności i wcześniejszych zakupów.
Automatyczne przedłużenie biletu nie zadziałało
Jeżeli pasażer korzysta z subskrypcji, może zakładać, że bilet zostanie automatycznie odnowiony.
Może jednak dojść do problemu z kartą płatniczą, kontem bankowym albo aplikacją.
Wtedy należy sprawdzić, czy pasażer otrzymał informację o nieudanej płatności i czy rzeczywiście wiedział, że nowy bilet nie został wystawiony.
E-mail od przewoźnika może być kluczowy
Prokuratura może argumentować, że przewoźnik wcześniej wysłał wiadomość informującą o zakończeniu abonamentu.
Jeżeli podejrzany ją przeczytał, sytuacja może wyglądać inaczej.
Jeżeli e-mail trafił do spamu albo nigdy nie został skutecznie dostarczony, może to być istotne dla oceny dowodowej.
Nie składaj pochopnych wyjaśnień
Osoba podejrzana ma prawo do odmowy składania wyjaśnień w Niemczech.
Może mieć pokusę napisania do policji:
„Wiedziałem, że bilet wygasł, ale chciałem tylko raz pojechać do pracy”.
Takie zdanie może dostarczyć organom istotnych informacji dotyczących zamiaru.
Dlatego przed szczegółowym stanowiskiem warto najpierw ustalić, jakie dokładnie dowody znajdują się w aktach.
Akteneinsicht – co znajduje się w aktach?
Po uzyskaniu Akteneinsicht można sprawdzić co zapisał kontroler, jaki bilet został przedstawiony, jakie wypowiedzi przypisuje się podejrzanemu, czy istnieją wcześniejsze podobne przypadki oraz na czym dokładnie opiera się zarzut z § 265a StGB.
Dopiero wtedy można przygotować odpowiednią strategię obrony.
Jak wygląda obrona w praktycznym przykładzie?
W naszym przykładzie należy przede wszystkim sprawdzić historię abonamentu.
Czy pracownik przez poprzednie miesiące regularnie płacił?
Czy miał włączone automatyczne przedłużenie?
Dlaczego płatność tym razem nie została wykonana?
Czy otrzymał informację o wygaśnięciu biletu?
Czy aplikacja pokazywała komunikat, który mógł sugerować, że bilet nadal jest ważny?
Następnie trzeba przeanalizować zachowanie podczas kontroli.
Czy od razu pokazał aplikację?
Czy próbował ukrywać brak biletu?
Czy przedstawił potwierdzenie wcześniejszych płatności?
Wszystkie te okoliczności mogą mieć znaczenie przy ocenie, czy istniał zamiar nieuiszczenia opłaty.
Czy postępowanie za Schwarzfahren może zostać umorzone?
Nie każde postępowanie karne wegen Erschleichens von Leistungen musi zakończyć się skazaniem.
Może się okazać, że nie można wystarczająco udowodnić zamiaru, pasażer posiadał bilet, ale nie mógł go okazać, wystąpił problem techniczny albo istnieją inne istotne okoliczności.
W zależności od konkretnego przypadku należy sprawdzić możliwość umorzenia postępowania karnego.
Rechtsanwalt Andreas Junge – obrona Polaków w sprawach o Schwarzfahren
Rechtsanwalt Andreas Junge jest Fachanwalt für Strafrecht i posiada wieloletnie doświadczenie w prowadzeniu postępowań karnych przeciwko Polakom w Niemczech.
Reprezentuje klientów między innymi w sprawach dotyczących Schwarzfahren, Erschleichen von Leistungen, § 265a StGB, Betrug, fałszywych dokumentów oraz innych postępowań karnych w Niemczech.
Obrona prowadzona jest przed policją, prokuraturami i sądami na terenie całych Niemiec.
W takich sprawach szczególnie ważne jest dokładne sprawdzenie rodzaju biletu, historii jego zakupu, danych z aplikacji, wypowiedzi podczas kontroli oraz możliwości udowodnienia zamiaru nieuiszczenia opłaty.
W prowadzonych przez Rechtsanwalt Andreas Junge porównywalnych sprawach ponadprzeciętnie wiele postępowań kończy się umorzeniem. Nie stanowi to gwarancji wyniku konkretnej sprawy, ponieważ każde postępowanie zależy od indywidualnych okoliczności oraz materiału dowodowego.
Schwarzfahren w Niemczech – brak ważnego biletu nie oznacza automatycznie skazania
Praktyczny przykład pokazuje, dlaczego postępowanie karne za Schwarzfahren w Niemczech wymaga dokładnej analizy.
Nie wystarczy jedynie stwierdzić, że podczas kontroli pasażer nie posiadał ważnego biletu.
Trzeba ustalić dlaczego bilet był nieważny, czy pasażer wiedział o tym, czy próbował prawidłowo zapłacić oraz czy rzeczywiście działał z zamiarem uniknięcia należnej opłaty.
Wczesne zaangażowanie doświadczonego adwokata od Schwarzfahren w Niemczech pozwala uzyskać Akteneinsicht, przeanalizować dokumentację kontroli, historię biletów i inne dowody oraz przygotować indywidualną strategię obrony.
Dla polskiego podejrzanego może to mieć zasadnicze znaczenie dla zakwestionowania zarzutu oraz – jeżeli pozwala na to sytuacja dowodowa – osiągnięcia umorzenia postępowania karnego w Niemczech.