Versicherungsbetrug po wypadku samochodowym w Niemczech – postępowanie karne przeciwko Polakom

Zarzut Versicherungsbetrug w Niemczech, czyli oszustwa wobec ubezpieczyciela, może pojawić się po pozornie zwyczajnym wypadku samochodowym w Niemczech. Szczególnie problematyczne są sytuacje, w których ubezpieczyciel podejrzewa, że zgłoszone uszkodzenia nie powstały podczas danego wypadku, samochód posiadał wcześniejsze uszkodzenia albo przedstawiony koszt naprawy nie odpowiada rzeczywistemu zakresowi szkody.

Dla polskiego właściciela samochodu takie podejrzenie może być zaskakujące. Początkowo sprawa dotyczy wyłącznie wypłaty odszkodowania. Później ubezpieczyciel odmawia zapłaty, przekazuje dokumenty organom ścigania, a właściciel samochodu otrzymuje pismo z policji lub prokuratury dotyczące postępowania karnego wegen Betrugs gemäß § 263 StGB.

Nie każda nieprawidłowość w zgłoszeniu szkody oznacza jednak Versicherungsbetrug. Szczególnie ważne jest ustalenie, co podejrzany rzeczywiście wiedział o wcześniejszych uszkodzeniach samochodu, jakie informacje przekazał ubezpieczycielowi oraz czy działał świadomie w celu uzyskania nienależnego odszkodowania.

Rechtsanwalt Andreas Junge jest Fachanwalt für Strafrecht i reprezentuje polskich obywateli w postępowaniach karnych w Niemczech. Obrona prowadzona jest przed policją, prokuraturami i sądami na terenie całych Niemiec.

Praktyczny przykład – wcześniejsze uszkodzenie samochodu i nowy wypadek

Wyobraźmy sobie następującą sytuację.

Polski obywatel mieszkający w Niemczech kupuje używane BMW.

Samochód kosztuje 24 000 euro.

Sprzedający informuje go, że pojazd miał wcześniej „niewielką szkodę parkingową”. Kupujący nie otrzymuje jednak pełnej dokumentacji wcześniejszej naprawy.

Kilka miesięcy później dochodzi do wypadku.

Na skrzyżowaniu inny kierowca uderza w prawy bok BMW.

Polski właściciel zgłasza szkodę do ubezpieczyciela.

Rzeczoznawca wycenia koszt naprawy na około 12 000 euro.

Ubezpieczyciel rozpoczyna jednak dokładniejszą kontrolę.

Okazuje się, że samochód jeszcze przed zakupem uczestniczył w poważniejszym wypadku. Część elementów prawej strony pojazdu była już wcześniej uszkodzona i naprawiana.

Ubezpieczyciel podejrzewa, że właściciel próbuje uzyskać pieniądze również za Vorschäden, czyli wcześniejsze uszkodzenia.

Wypłata zostaje wstrzymana.

Po pewnym czasie polski właściciel otrzymuje pismo z policji.

Prowadzone jest przeciwko niemu postępowanie karne wegen Versicherungsbetrugs.

Podejrzany odpowiada:

„Wiedziałem tylko o małej szkodzie parkingowej. Nie wiedziałem, że samochód był wcześniej poważnie uszkodzony”.

To właśnie może stać się centralnym problemem całej sprawy.

Co oznacza Versicherungsbetrug w Niemczech?

W typowych przypadkach zarzut oszustwa wobec ubezpieczyciela oceniany jest przede wszystkim na podstawie § 263 StGB – Betrug.

Dla odpowiedzialności karnej nie wystarcza samo stwierdzenie, że ubezpieczyciel otrzymał nieprawidłową informację.

Trzeba dokładnie zbadać między innymi treść przekazanych informacji, wiedzę podejrzanego, zamiar uzyskania korzyści majątkowej oraz wpływ informacji na decyzję ubezpieczyciela.

Dlatego spór dotyczący wysokości szkody nie jest automatycznie oszustwem ubezpieczeniowym.

Vorschaden – wcześniejsze uszkodzenie samochodu jako główny problem

Jednym z najczęstszych problemów w takich sprawach jest Vorschaden, czyli uszkodzenie istniejące jeszcze przed aktualnym wypadkiem.

Wyobraźmy sobie, że samochód miał już wcześniej naprawiany prawy błotnik.

Po nowym wypadku ponownie uszkodzona zostaje prawa strona.

Powstaje wtedy pytanie:

Które uszkodzenia pochodzą z nowego wypadku, a które istniały wcześniej?

To może być trudne do ustalenia nawet dla rzeczoznawców.

Sam spór techniczny dotyczący pochodzenia uszkodzeń nie oznacza jeszcze, że właściciel samochodu próbował oszukać ubezpieczyciela.

Czy właściciel wiedział o wcześniejszej szkodzie?

W naszym przykładzie samochód został kupiony jako używany.

Podejrzany nie był właścicielem pojazdu w chwili wcześniejszego wypadku.

Dlatego trzeba ustalić, jakie informacje otrzymał przy zakupie.

Szczególne znaczenie mogą mieć umowa sprzedaży, ogłoszenie internetowe, wiadomości WhatsApp ze sprzedającym, faktury za wcześniejsze naprawy oraz dokumentacja pojazdu.

Jeżeli sprzedający zataił rzeczywisty zakres wcześniejszej szkody, może to być bardzo ważne dla obrony nowego właściciela.

Ogłoszenie sprzedaży samochodu może być ważnym dowodem

Jeżeli samochód został kupiony przez internet, warto zabezpieczyć pierwotne ogłoszenie.

Mogło w nim znajdować się przykładowo określenie:

„unfallfrei”

albo informacja:

„nur kleiner Parkschaden”.

Jeżeli kupujący otrzymał takie zapewnienie, może ono mieć istotne znaczenie dla oceny jego późniejszej wiedzy.

Wiadomości WhatsApp ze sprzedawcą samochodu

Bardzo ważnym dowodem mogą być również wiadomości wymieniane przed zakupem.

Kupujący mógł zapytać:

„Czy samochód miał wypadek?”

Sprzedający mógł odpowiedzieć:

„Nie, tylko lekko zarysowany zderzak”.

Taka komunikacja może mieć istotne znaczenie, jeżeli prokuratura później twierdzi, że właściciel świadomie zataił poważny Vorschaden.

Nie każda błędna informacja oznacza Betrug

W prawie karnym zasadnicze znaczenie ma strona podmiotowa czynu.

Jeżeli właściciel samochodu podał informację, którą sam uważał za prawdziwą, sytuacja wymaga innej oceny niż świadome przedstawienie fałszywych okoliczności w celu uzyskania pieniędzy.

Dlatego jednym z najważniejszych zadań obrony jest ustalenie:

Co podejrzany rzeczywiście wiedział w chwili zgłaszania szkody?

Rzeczoznawca może stwierdzić, że część szkody jest stara

Ubezpieczyciele korzystają z Sachverständigengutachten, czyli opinii rzeczoznawców.

Ekspert może analizować rodzaj deformacji, ślady lakieru, korozję, wcześniejsze naprawy oraz zgodność uszkodzeń z opisanym przebiegiem wypadku.

Może dojść do wniosku, że część uszkodzeń nie mogła powstać podczas aktualnego zdarzenia.

To ważny dowód.

Nie rozstrzyga jednak automatycznie pytania, czy właściciel samochodu o tym wiedział.

Nieprawidłowy kosztorys warsztatu

Problem może powstać również wtedy, gdy właściciel przedstawia ubezpieczycielowi kosztorys przygotowany przez warsztat.

Jeżeli kosztorys obejmuje naprawę elementów, które nie zostały uszkodzone podczas danego wypadku, ubezpieczyciel może nabrać podejrzeń.

Trzeba jednak ustalić, kto przygotował kosztorys i jaki wpływ na jego treść miał właściciel samochodu.

Klient nie musi posiadać technicznej wiedzy pozwalającej samodzielnie zweryfikować każdą pozycję przedstawioną przez warsztat.

Właściciel sam dodaje wcześniejsze uszkodzenia do zgłoszenia

Inaczej wygląda sytuacja, gdy istnieją dowody, że właściciel świadomie próbuje przypisać aktualnemu wypadkowi wcześniejsze uszkodzenia.

Przykładowo przed wypadkiem samochód miał już uszkodzone drzwi.

Po nowej kolizji właściciel zgłasza ubezpieczycielowi, że drzwi zostały uszkodzone właśnie podczas tego zdarzenia.

Jeżeli można wykazać, że znał wcześniejszy stan pojazdu, ryzyko zarzutu Betrug gemäß § 263 StGB znacznie wzrasta.

Zdjęcia samochodu sprzed wypadku mogą być kluczowym dowodem

W takich sprawach bardzo ważne mogą być wcześniejsze fotografie samochodu.

Mogą pochodzić z ogłoszenia sprzedaży, warsztatu, przeglądu technicznego, wcześniejszej szkody, telefonu właściciela albo dokumentacji ubezpieczeniowej.

Zdjęcia mogą pokazać, które uszkodzenia istniały przed aktualnym wypadkiem.

Dane z wcześniejszych szkód ubezpieczeniowych

Ubezpieczyciel może posiadać informacje o wcześniejszych zdarzeniach dotyczących tego samego samochodu.

Jeżeli pojazd był już wcześniej przedmiotem likwidacji szkody, istnieć może dokumentacja fotograficzna albo opinia rzeczoznawcy.

Porównanie starej i nowej dokumentacji może stać się centralnym elementem postępowania karnego wegen Versicherungsbetrugs.

Kupno samochodu powypadkowego z Polski lub Niemiec

Szczególne problemy mogą wystąpić przy samochodach, które wcześniej zmieniały właścicieli albo były sprowadzane z zagranicy.

Nowy właściciel może nie posiadać kompletnej historii pojazdu.

Nie oznacza to jednak, że każda nieznana wcześniejsza szkoda automatycznie obciąża aktualnego właściciela.

Trzeba ustalić jakie informacje były dla niego dostępne i co rzeczywiście wiedział.

Ubezpieczyciel odmawia wypłaty – czy to oznacza postępowanie karne?

Nie.

Spór z ubezpieczycielem może mieć charakter wyłącznie cywilny.

Ubezpieczyciel może kwestionować wysokość szkody, zakres naprawy albo związek określonych uszkodzeń z wypadkiem.

Dopiero podejrzenie świadomego wprowadzenia ubezpieczyciela w błąd może doprowadzić do postępowania karnego wegen Betrugs.

Dlatego trzeba wyraźnie odróżnić spór o odszkodowanie od oszustwa ubezpieczeniowego.

Fikcyjny wypadek samochodowy

Znacznie poważniejsza sytuacja powstaje, jeżeli prokuratura twierdzi, że sam wypadek został upozorowany.

Przykładowo dwóch właścicieli samochodów może zostać oskarżonych o celowe doprowadzenie do kolizji, aby następnie zgłosić ją jako przypadkowy wypadek i uzyskać odszkodowanie.

W takich sprawach organy mogą szczegółowo badać relacje pomiędzy uczestnikami, historię samochodów, wcześniejsze szkody oraz sposób powstania uszkodzeń.

Czy uczestnicy wypadku znali się wcześniej?

Jeżeli ubezpieczyciel podejrzewa manipulierten Verkehrsunfall, może sprawdzać, czy uczestnicy zdarzenia znali się wcześniej.

Analizowane mogą być kontakty telefoniczne, wspólne adresy, powiązania rodzinne lub zawodowe oraz wcześniejsze zdarzenia.

Sama znajomość dwóch kierowców nie dowodzi jednak, że wypadek został upozorowany.

Kilka podobnych szkód może wzbudzić podejrzenia

Ubezpieczyciel może zwrócić szczególną uwagę na osobę, która w krótkim okresie zgłasza kilka podobnych szkód.

Również tutaj nie można jednak automatycznie przyjąć oszustwa.

Każde zdarzenie powinno zostać przeanalizowane oddzielnie.

Sprzedaż samochodu po wypłacie odszkodowania

Właściciel może zdecydować się na sprzedaż uszkodzonego samochodu zamiast jego naprawy.

Sam taki sposób postępowania nie oznacza automatycznie oszustwa.

Problem może powstać przede wszystkim wtedy, gdy ubezpieczycielowi świadomie przedstawiane są nieprawdziwe informacje dotyczące zakresu szkody.

Fałszywa faktura za naprawę samochodu

Znacznie poważniejszy problem może pojawić się, jeżeli do ubezpieczyciela zostanie przedstawiona fałszywa faktura za naprawę.

W zależności od sposobu jej powstania i wykorzystania oprócz zarzutu Betrug mogą pojawić się również inne zarzuty karne.

Dlatego trzeba dokładnie ustalić, kto sporządził dokument, kto go przekazał ubezpieczycielowi oraz czy osoba korzystająca z niego wiedziała, że jest nieprawdziwy.

Versicherungsbetrug a Urkundenfälschung

Jeżeli w celu uzyskania odszkodowania wykorzystano podrobione albo przerobione dokumenty, może pojawić się również zarzut Urkundenfälschung gemäß § 267 StGB.

Dotyczyć to może przykładowo sfałszowanych rachunków, dokumentacji warsztatowej albo innych dokumentów wykorzystywanych przy likwidacji szkody.

Każdy z tych zarzutów wymaga jednak odrębnej analizy.

Versicherungsmißbrauch zgodnie z § 265 StGB

Niemieckie prawo karne zna również przestępstwo Versicherungsmißbrauch zgodnie z § 265 StGB.

Dotyczy ono określonych zachowań wobec ubezpieczonej rzeczy podejmowanych w celu uzyskania świadczenia ubezpieczeniowego.

Przepis ma charakter szczególny i nie należy automatycznie utożsamiać go z każdym przypadkiem Versicherungsbetrug.

W praktyce dokładna kwalifikacja zależy od tego, co podejrzany rzeczywiście zrobił i na jakim etapie znajdowała się sprawa ubezpieczeniowa.

Telefon jako dowód w sprawie o Versicherungsbetrug

Także w takich postępowaniach telefon może mieć ogromne znaczenie.

Policja może interesować się wiadomościami pomiędzy właścicielem samochodu, warsztatem, rzeczoznawcą albo innym uczestnikiem wypadku.

Wiadomości mogą zarówno obciążać podejrzanego, jak i potwierdzać jego wersję wydarzeń.

Rozmowa z warsztatem może działać na korzyść podejrzanego

Wyobraźmy sobie, że właściciel po wypadku pisze do warsztatu:

„Nie wiem, które uszkodzenia są nowe. Proszę sprawdzić samochód”.

Taka wiadomość może przedstawiać zupełnie inny obraz niż sytuacja, w której właściciel instruuje warsztat, aby do nowej szkody dopisał stare uszkodzenia.

Dlatego zawsze trzeba analizować pełny kontekst komunikacji, a nie pojedyncze zdania.

Czy można odpowiadać za błąd rzeczoznawcy?

Jeżeli rzeczoznawca błędnie przyporządkuje określone uszkodzenie do aktualnego wypadku, nie oznacza to automatycznie odpowiedzialności karnej właściciela pojazdu.

Kluczowe jest ponownie pytanie:

Czy właściciel wiedział o błędzie i świadomie wykorzystał go w celu uzyskania nienależnej wypłaty?

Przeszukanie mieszkania wegen Versicherungsbetrugs

W poważniejszych sprawach podejrzenie Versicherungsbetrug może doprowadzić również do Hausdurchsuchung.

Organy mogą zabezpieczać telefony, komputery, faktury, dokumentację pojazdów, zdjęcia oraz korespondencję z warsztatami i ubezpieczycielami.

Szczególnie w postępowaniach obejmujących kilka podejrzanych organy mogą próbować odtworzyć całą komunikację pomiędzy uczestnikami.

Nie składaj pochopnych wyjaśnień na policji

Osoba podejrzana ma prawo do odmowy składania wyjaśnień w Niemczech.

W sprawie dotyczącej wcześniejszych uszkodzeń spontaniczne wyjaśnienie może być szczególnie ryzykowne.

Podejrzany może powiedzieć:

„Wiedziałem, że samochód był kiedyś uszkodzony, ale nie pamiętam dokładnie gdzie”.

Takie zdanie może później zostać wykorzystane jako argument, że znał wcześniejszą historię pojazdu.

Dlatego przed szczegółowym stanowiskiem warto najpierw uzyskać Akteneinsicht.

Akteneinsicht – co posiada ubezpieczyciel i prokuratura?

Po uzyskaniu Akteneinsicht można sprawdzić, na czym dokładnie opiera się zarzut.

W aktach mogą znajdować się opinie rzeczoznawców, zdjęcia wcześniejszych uszkodzeń, dokumentacja ubezpieczyciela, zeznania świadków, korespondencja, faktury oraz informacje o wcześniejszych szkodach pojazdu.

Dopiero po analizie tych materiałów można zdecydować, czy i w jaki sposób podejrzany powinien przedstawić własną wersję wydarzeń.

Jak wygląda obrona w naszym praktycznym przykładzie?

W naszym przykładzie jednym z pierwszych kroków powinno być ustalenie historii samochodu.

Należy zabezpieczyć umowę kupna, pierwotne ogłoszenie, wiadomości ze sprzedającym oraz dokumentację otrzymaną przy zakupie.

Następnie trzeba dokładnie porównać wcześniejsze uszkodzenia z nową szkodą.

Kluczowe jest również ustalenie, jakie informacje właściciel przekazał ubezpieczycielowi.

Czy powiedział, że samochód nigdy wcześniej nie był uszkodzony?

Czy poinformował o znanej mu małej szkodzie?

Czy w ogóle został zapytany o wcześniejsze uszkodzenia?

Czy dokumenty wypełniał sam, czy pomagał mu warsztat?

Te szczegóły mogą zdecydować o ocenie całego zarzutu Versicherungsbetrug.

Wiedza podejrzanego może być centralnym elementem obrony

Jeżeli prokuratura potrafi udowodnić istnienie starego uszkodzenia, nie oznacza to jeszcze automatycznie, że potrafi udowodnić wiedzę aktualnego właściciela.

To dwa różne zagadnienia.

Właśnie dlatego historia zakupu samochodu może mieć dla obrony równie duże znaczenie jak techniczna analiza samego wypadku.

Czy postępowanie za Versicherungsbetrug może zostać umorzone?

Nie każde postępowanie karne za Versicherungsbetrug w Niemczech musi zakończyć się skazaniem.

Może się okazać, że nie można udowodnić, iż właściciel znał wcześniejsze uszkodzenia, spór dotyczy wyłącznie technicznego przyporządkowania szkód, nieprawidłowość powstała po stronie warsztatu albo rzeczoznawcy lub materiał dowodowy pozostawia inne istotne wątpliwości.

W zależności od okoliczności należy więc sprawdzić możliwość umorzenia postępowania karnego w Niemczech.

Rechtsanwalt Andreas Junge – obrona Polaków w sprawach o Versicherungsbetrug

Rechtsanwalt Andreas Junge jest Fachanwalt für Strafrecht i posiada wieloletnie doświadczenie w prowadzeniu postępowań karnych przeciwko Polakom w Niemczech.

Reprezentuje klientów między innymi w sprawach dotyczących Versicherungsbetrug, Betrug gemäß § 263 StGB, Versicherungsmißbrauch, Urkundenfälschung, przestępstw związanych z samochodami oraz innych postępowań karnych w Niemczech.

Obrona prowadzona jest przed policją, prokuraturami i sądami na terenie całych Niemiec.

W sprawach dotyczących oszustwa ubezpieczeniowego po wypadku samochodowym szczególnie ważne jest dokładne sprawdzenie historii pojazdu, wcześniejszych uszkodzeń, opinii rzeczoznawców, dokumentacji ubezpieczyciela oraz wiedzy podejrzanego.

W prowadzonych przez Rechtsanwalt Andreas Junge porównywalnych sprawach ponadprzeciętnie wiele postępowań kończy się umorzeniem. Nie stanowi to gwarancji wyniku konkretnej sprawy, ponieważ każde postępowanie zależy od indywidualnych okoliczności i materiału dowodowego.

Versicherungsbetrug w Niemczech – wcześniejsze uszkodzenie nie oznacza automatycznie oszustwa

Praktyczny przykład pokazuje, dlaczego postępowanie karne za Versicherungsbetrug w Niemczech wymaga dokładnej analizy.

Samo ustalenie, że samochód posiadał Vorschaden, nie wystarcza jeszcze do odpowiedzi na pytanie o odpowiedzialność aktualnego właściciela.

Trzeba ustalić co właściciel wiedział o historii pojazdu, jakie informacje otrzymał podczas zakupu, co przekazał ubezpieczycielowi, które uszkodzenia rzeczywiście powstały podczas aktualnego wypadku oraz czy można udowodnić świadome wprowadzenie ubezpieczyciela w błąd.

Wczesne zaangażowanie doświadczonego adwokata od Versicherungsbetrug w Niemczech pozwala uzyskać Akteneinsicht, przeanalizować dokumentację ubezpieczyciela, opinie rzeczoznawców, historię samochodu i korespondencję oraz przygotować indywidualną strategię obrony.

Dla polskiego podejrzanego może to mieć zasadnicze znaczenie dla zakwestionowania zarzutu oraz – jeżeli pozwala na to sytuacja dowodowa – osiągnięcia umorzenia postępowania karnego w Niemczech.